بررسی تنوع زیستی و غنای گونه های گیاهی در ارتباط با عوامل فیزیوگرافیکی و خصوصیات فیزیکو- شیمیایی خاک (منطقه خان کمان‌‌دار خرم آباد)

Document Type: Research Paper

Authors

دانشجوی کارشناسی ارشد جنگلداری دانشگاه لرستان

Abstract

به‌‌ منظور بررسی و مقایسه عکس‌العمل‌های تنوع و غنای گونه‌های علفی و چوبی، به عوامل فیزیوگرافیکی و شرایط خاکشناسی در جنگل‌های زاگرس مرکزی، منطقه‌ای به مساحت 6/570 هکتار از جنگل‌های خان‌کمان‌دار واقع در استان لرستان انتخاب گردید. نمونه‌برداری بصورت تصادفی‌سیستماتیک صورت گرفت. در منطقه مورد مطالعه 75 قطعه نمونه به ابعاد 20×20 متر (تعیین مساحت به‌صورت پلات حلزونی و با روش حداقل سطح) در شبکه آماربرداری مربع به ابعاد150 متر پیاده شدند که در این میان قطعات نمونه دارای شرایط خاص و همگن فیزیوگرافیکی بودند، سپس مشخصات پوشش گیاهی در هر قطعه نمونه برداشت شدند. جهت به‌دست آوردن اطلاعات خاکشناسی اقدام به برداشت پروفیل‌های خاک در قطعات نمونه گردید. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل‌های آماری حاکی از همبستگی منفی میان تنوع گونه‌های علفی، با ارتفاع از سطح دریا و همبستگی مثبت میان تنوع پوشش درختی، با ارتفاع از سطح دریا می‌باشد. از طرفی همبستگی مثبت میان وی‍ژگی‌های مذکور با درصد رطوبت اشباع (به‌ویژه در دامنه‌های شمالی) وجود دارد. از سوی دیگر نتایج دلالت بر تاثیر خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک بر تنوع و غنای گونه‌های علفی و چوبی در منطقه دارد، به‌طوری‌که خاک مناطق با درصد سیلت بالا، دارای تنوع زیستی و غنای گونه‌ای بالاتری است

- ابراهیمی کبریا، خ (1381) "بررسی تاًثیر توپوگرافی و چرا بر تغییرات درصد پوشش گیاهی تنوع در زیر حوضه سفید آب هراز"، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه مازندران، صفحه82.

 

- بای­بوردی، م (1372)" فیزیک خاک. انتشارات دانشگاه تهران"، صفحه 658.

 

- بصیری، ر (1382) "مطالعه اکولوژیک منطقه رویش وی­ول (Quercus Libani Oliv.) با تجزیه و تحلیل عوامل محیطی در مریوان"، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، صفحه 123.

 

- پوربابایی، ح.، شادرام، س. و خراسانی، م (1383) "مقایسه تنوع­زیستی گیاهی جنگل­کاری توسکای ییلاقی با جنگل­کاری آمیخته ون- پلت در منطقه تنیان صومعه سرا- گیلان"، زیست شناسی ایران. 4: 368-357.

 

- پرما، ر. و شتایی جویباری، ش (1389) "اثر عوامل فیزیوگرافی و انسانی بر تاج‌پوشش و تنوع گونه‌های چوبی در جنگل‌های زاگرس (مطالعه موردی جنگل‌های حفاظت شده قلاجه استان کرمانشاه)"، تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 18: 555 – 539.

 

- جعفری، م.، گشتاسب، ح.، طویلی، ع.، زارع چاهوکی،

 

م. ع. و محمدی، ح (1386) "منطقه حفاظت شده کبیر کوه"، اداره کل محیط زیست استان ایلام، صفحه60.

 

- حاجی زاده، الف (1369) "خاک شناسی کشاورزی"، مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، صفحه210.

 

- حیدری، م (1386) "تعیین گروه گونه­های اکولوژیک گیاهی در رابطه با عوامل محیطی در منطقه قلارنگ ایلام"، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه گیلان، صفحه 102.

 

- رضوی، ع. رحمانی، ر. ستاریان، ع (1388) " بررسی عوامل موثر بر تنوع زیستی با استفاده از رگرسیون خطی چندگانه در جنگل"، علوم و فناوری چوب و جنگل، 16: 50-33.

 

- زرین کفش، م (1367) "خاک­شناسی کاربردی"، انتشارات دانشگاه تهران، صفحه245.

 

- طالشی، ح. و اکبری نیا، م (1390) "تنوع زیستی گونه‌های چوبی و علفی در رابطه با عوامل محیطی در جنگل‌های پایین‌بند شرق نوشهر"، زیست شناسی ایران، 24: 777-766.

 

- محمودی، ج (1386) "بررسی تنوع گونه‌ای گیاهان جنگل حفاظت شده کلار آباد در سطح گروه‌های اکولوژیک"، زیست‌‌ شناسی ایران، 20: 362-353.

 

- مخدوم، م (1382) "اقتصاد اکولوژیکی تنوع زیستی"، انتشارات دانشگاه تهران، صفحه175.

 

- مهدوی، ع.، حیدری، م. و اسحاقی راد، ج (1389) "بررسی تنوع­زیستی و غنای گونه­های گیاهی در ارتباط با عوامل فیزیوگرافی و فیزیکی- شیمیایی خاک در منطقه حفاظت شده کبیر کوه"، تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 18: 436-426.

 

- میرزایی، ج.، اکبری نیا، م.، حسینی، س. م. و      حسین­زاده، ج (1385) "بررسی اکولوژیکی رویشگاه جنگلی ارغوان در شمال ایلام"، تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، 14: 381-371.

 

- میرزایی، ح (1376) "بررسی تاثیر تاج­پوشش جنگلی بر زیر اشکوب مرتعی در جنگل­های بلوط غرب (کرمانشاه)"، پژوهش و سازندگی، 35: 49-55.

 

-Badano, E. I., cavieres, l. A., Molinga-Montenegro, M. A. and Quiroz, C. L., ) 2005) “slope aspect influences plant association patternsin the meditrranean mottoral of central chile”, Arid Environments, 62:93-108.

-Braun-Blanquet, J., (1964) ‘‘Pflanzensoziologie, Grundzüge der Vegetationskunde‘‘, 3rd ed, Springer, Wien-New York. 865 p.

-Burely, J., (2002) “Forest biological diversity: An overview”, Unasylva journal. 53: 3-9.

-Cain, S. A, (1938) “The species-area curve”, American Midland Naturalist, 19: 573-580.

-Emerg, A., Zumla, A., Grange, J., (2000) “Infection and disease caused by environmental mycobacteria”, Curr. Opin Pulm Med, 2:220-230.

-Enright, N. J., Miller, B. P., Akhtar. R., (2005) “Desert vegetation and vegetation-environment relationships in Kirthar National Park, Sindh, Pakistan”, Arid Environments, 61: 397-418.

-Fisher, M. A., Fuel, P. A,, (2004) “changes in forest vegetation and arbusulat mycorrhizae along a steep elevation gradient in Arizona”, Forest Ecology and Management, 200: 293-311.

-G-Campo, J., Alberto, F., Hodgoson, J., G-Ruiz, J., M-Marti, G., (1999) “Plant community patterns in a gypsum area of NE Spain, interactions with topographic factors and soil erosion”, Arid Environments, 41: 401-410.

-Grongroft, A., Petersen, A., Miehlich, G., (2003)   ”Edaphical diversity and biodiversity in mutual dependency” BIOLOG Status Report, (2003) “German Environmental Research Programme on Biodiversity and Global Change” (Phase I, 2000– 2004) ID: 01 LC 0024; BIOTA AFRICA So2. 130p.

-Hegazy, A. K., El-Demerdash, M. A., Hosni, H.A., (1998) ”Vegetation species diversity and floristic relations along an altitudinal gradient in south-west Saudi Arabia” Arid Environments, 3: 3- 13.

-Kaya, Z., Raynal, J., (2006) “Biodiversity and Conservation of Turkish forest”, Biological Conservation. 97: 131-141.

-Kooch, Y., Jalilvand, H., Bahmnyar, M. A.,  Pormajidian, M. R., (2008) “Forest Types Classification on The basis of IVI (Importance Value Index) With Respect to Aspects in khanikan (Chalous Lowland Forest)”, Environmental  Study. 46: 38-33.(In Persian)

-Krebs, J. C., (1998) “Ecological Methodology”, Addison Wesley Longman Inc., 620 p.

-Maranon, T., Ajbilou, R., Ojeda, F., Arroya, J., (1999) “Biodiversity of woody species in oak woodland of southern Spain and northern Morocco”, Forest Ecology and Management, 115: 147-156.

-Myers JA, Harms KE, (2009) “Seed arrival, ecological filters, and plant species richness: a metaanalysis”, Ecology Letters,12: 1250–1260.

-Pausas, J. G., Austin, M. P., (2001) ”Patterns of plant species richness in relation to different environments: an appraisal“, Vegetation Science, 12: 153-166.

-Pauli, D., Peintinger, M., Schmid, B., (2003)

     “Nutrient enrichment in calcareous fens: Effect on plant species and community structure”, Basic and Applied Ecology, 3: 255-266.

-Salehi, A., (2004) “Investigation variability of soil physico – chemical characters in relation to tree species and topographic factors in Nam -Khaneh section of Kheirood – Kenar forest”, PhD Thesis of Forestry, Tehran University.

-Schwilk, D., (2006) “Limiting similarity and functional diversity along environmental gradients”, Ecology Letters, 8: 28-272.

-Shannon, C. E., Weaner, W., (1949) “The Mathematical Theory of Communication”, Urbana IL: University of Illinois Press, First edition, 125 p.

-Targa, J, Rendell, A., Truesdale, V., (2007) “Investigation on pH, TEA and colour reagent dependency during nitrite analysis. Report in preparation to Defra & the Devolved Administrations  by AEA Energy & Environment”

 -Widdicombe, C  E., Archer, S. D., Burkill, P. H., Widdicombe, S., (2002) “Diversity and structure of the microplankton community during a coccolithophore bloom in the stratified northern North Sea”, Deep-Sea Research. II, 49:2887–2903.

- Zar, J. H., (1999) “Biostatistical Analysis”, Prentice Hall International Inc., 660 p.