بررسی اثر ارتفاع بر میزان ترسیب‌‌ کربن گونه درمنه ‌‌‌دشتی (Atremisia sieberi Besser) در مراتع کوهستانی کیاسر استان مازندران

Document Type: Research Paper

Authors

1 دانشجو

2 ، استادیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 استادیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

Abstract

به‌منظور بررسی اثر ارتفاع بر میزان ذخیره کربن خاک تحت زیتوده و پوشش‌‌‌گیاهی گونه درمنه دشتی (Artemisia sieberi Besser) در مراتع کیاسر استان مازندران، سه طبقه ارتفاعی (1000-500، 1500-1000 و 2000-1500) در نظر گرفته‌‌‌‌‌شد. نمونهبرداری از پوشش‌‌‌گیاهی به‌‌‌‌‌صورت منظم- تصادفی با استقرار سه ترانسکت 100 متری در هر یک از مراتع مورد مطالعه صورت‌‌‌گرفت. سپس در طول هر ترانسکت 10 پلات 1×1 متر مربعی مستقر گردید. جهت تعیین کربن گیاه و کربن خاک به ترتیب از روشهای احتراق و والکی- بلک استفاده گردید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس دادههای مربوط به درصد پوشش تاجی، میزان بیوماس اندام هوایی و زیرزمینی و همچنین میزان ترسیب کربن اندام هوایی، زیرزمینی و خاک پای گونه درمنه دشتی (30-0سانتیمتر) در سه طبقه ارتفاعی مورد مطالعه نشان‌داد که کلیه فاکتورهای مورد بررسی در ارتفاعات مختلف دارای اختلاف معنی‌داری در سطح 1% میباشند و هر چه ارتفاع افزایش‌مییابد، درصد پوشش‌تاجی، میزان بیوماس و میزان ترسیب کربن نیز زیاد میشود. همچنین از بین اندام هوایی، زیرزمینی و خاک پای گونه درمنه دشتی، مقدار ترسیب کربن خاک در هر سه طبقه ارتفاعی اول، دوم و سوم به ترتیب با 32/9، 93/10 و 08/13 تن در هکتار بیشتر از اندام هوایی و زیرزمینی بوده است. در مجموع نتایج نشان داد که در هر سه طبقه ارتفاعی مورد مطالعه، بیش از 90% درصد از کل کربن ترسیب شده به‌صورت کربن آلی خاک و مابقی آن در زیتوده گیاهی قرار دارد.

- آذرنیوند، حسین (1382) "بررسی ویژگی­های بوتانیکی و اکولوژی گونه درمنه دشتی و درمنه کوهی در البرز جنوبی"، رساله دکتری علوم مرتع، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران.

 

- آذرنیوند، حسین، جنیدی جعفری، حامد، زارع­چاهوکی، محمد­علی، جعفری، محمد و نیکو، شیما (1388) "بررسی اثر چرای دام بر ترسیب کربن و ذخیره ازت در مراتع با گونه درمنه دشتی (Artemisia sieberi) در استان سمنان"، مجله علمی پژوهشی مرتع، سال سوم، شماره چهارم، زمستان 1388، ص 610-590.

 

- آذرنیوند، حسین و زارع چاهوکی، محمد­علی (1389) "بوم­شناسی مرتع"، انتشارات دانشگاه تهران، 345 صفحه.

 

- بردبار، کاظم (1383) "بررسی توان ذخیره کربن در جنگل کاری های اکالیپتوس و آکاسیای استان فارس"، رساله دکترای جنگلداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران.

 

- بهرامی، بهنام، عرفان­زاده، رضا و معتمدی، جواد (1392) "اثر شیب و نوع پوشش گیاهی بر میزان ترسیب کربن خاک در مراتع خشک و نیمه­خشک شمال غربی ایران (مطالعه موردی: مراتع خانقاه سرخ ارومیه)"، مجله آب و خاک (علوم و صنایع غذایی)، شماره چهارم، آبان 1392، ص 711-703.

 

- جعفری حقیقی، مجتبی (1382) "روش­های تجزیه خاک، نمونه­برداری و تجزیه­های مهم فیزیکی و شیمیایی با تأکید بر اصول تئوری و کاربردی"، انتشارات ندای ضحی، 236 صفحه.

 

- زرین­کفش، منوچهر (1372) "خاک شناسی کاربردی ارزیابی و مورفولوژی و تجزیه­ای کمی خاک-آب-گیاه" انتشارات دانشگاه تهران، 342 صفحه.

 

- سندگل، عباس­علی و مقدم، محمدرضا (1383) "تأثیر شدت سیستم­های چرایی بر تولید و مصرف علوفه درچراگاه Bromus tomentellus" مجله پژوهش و سازندگی، سال هفدهم، شماره سوم، پاییز 1383، ص 35-30.

 

- عبدی، نورالله (1384) "برآورد ظرفیت ترسیب کربن توسط جنس گون، زیر جنس Tragacantha در دو استان مرکزی و اصفهان"، رساله دکتری علوم مرتع، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.

 

- علیزاده، میثم (1389) "بررسی اثرات طول مدت قرق بر روی توان ترسیب کربن مراتع (مطالعه موردی: مراتع استپی رود شور ساوه)"، پایان­نامه کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور.

 

- فخیمی، الهام (1386) "اثر سطوح مختلف چرایی بر لاشبرگ و پوشش تاجی گیاهان در مراتع استپی ندوشن یزد"، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس نور.

 

- فروزه، میرزاعلی (1385) "بررسی ترسیب کربن خاک و زیتوده سرپای گونه­های بوته­ای غالب در منطقه پخش سیلاب گربایگان فسا"، پایان­نامه کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

 

- فلاحتکار، سامره، حسینی، سید محسن، ایوبی، شمس­الله و سلمان ماهینی، عبد­الرسول (1392) "تأثیر پارامترهای اولیه توپوگرافی و عامل پوشش/کاربری اراضی بر تراکم کربن آلی خاک در بخشی از اراضی شمال ایران"، مجله آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی)، شماره پنجم، دی 1392، ص 972-963. 

 

- کارگر، سحر (1389) "تأثیر درمنه کوهی بر تغییرپذیری خصوصیات خاک با استفاده از روش زمین­آمار (مطالعه موردی: مراتع واوسر کیاسر)"، پایان­نامه کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

 

- مصداقی، منصور (1382) "مرتعداری در ایران"، انتشارات آستان قدس رضوی، ۳۳۳ صفحه.

 - موسوی، میر حسین و حمامی، مجید (1393)      "مدل­سازی تأثیر انتشار گاز گلخانه­ای دی­اکسید کربن بر گرمایش جهانی،" فصلنامه علوم و مهندسی محیط زیست، شماره 2، بهار 1393، ص 21-9.

 

-  نادری، حسین، هدایتی­زاده رویا و دروری، هادی (1386) "اثر خصوصیات فیزیوگرافی (ارتفاع و شیب) بر میزان ذخیره کربن آلی و کل نیتروژن خاک"، مجموعه مقالات دهمین کنگره علوم خاک ایران، 4 تا 6 شهریور، کرج، ص 350-349.

 

-Ahmed, F. and Ghoniem, A., (2011) “Needs, resources and climate change: Clean and efficient conversion technologies”, Journal of  Progress in Energy and Combustion Science, No. 1, pp. 15-51.

-Ardo, J. and Olsson, L., (2003) “Assessment of
soil organic carbon in semi-arid Sudan using GIS and the CENTURY model”, Journal of Arid Environments, No. 4, pp. 633 - 651.

-Aradottir, A., Savarsdottir, L., Kristian, H.,
Jonsson, P. and Gudbergson, G., (2000) “Carbon accumulation in vegetation and solids by reclamation of degraded areas”, Icelandic Agricultural Sciences, No. 13, pp. 99-113.

-Bryan, B.A., Nolan, M., Harwood, T.D., Connor, J.D., Navarro-Garcia, J., King, D., Summers, D.M., Newth, D., Cai, Y., Grigg, N., Harman, I., Crossman, N.D., Grundy, M.J., Finnigan, J.J., Ferrier, S., Williams, K.J., Wilson, K.A., Law, E.A. and Hatfield-Dodds, S., (2014) “Supply of carbon sequestration and biodiversity services from Australia's agricultural land under global change”, Global Environmental Change, pp. 166-181.

-Chambers, J.C. and Brown, R.E., (1983)
“Methods for vegetation sampling and analysis on revegetated mined lands, Intermountain Forest and Range Experiment Station”, General Technical Report, INT-151.

-Dean, Ch., Kirkpatrick, J.B., Harper, R.J. and Eldridge, D.J., (2015) “Optimising carbon sequestration in arid and semiarid rangelands”, Journal of Ecological Engineering, No. 74, pp. 148-163.

-Feller, C. and Bernoux, M., (2008) “Historical advances in the study of global terrestrial soil organic carbon sequestration”, Waste Management, No. 4, pp. 734–740.

-Gao, Y.H., Luo, P., Wu, N., Chen, H. and Wang,
G.X., (2007) “Grazing intensity impacts on Carbon sequestration in an Alpine meadow on the Eastern Tibetan Plateau”, Journal of Agriculture and Biological Sciences, No. 3, pp. 642-647.

 -Jobbagy, E.G. and Jackson, R.B., (2000) “The vertical distribution of soil organic carbon and its relation to climate and vegetation”, Ecological Applications, No. 10, pp. 397- 398.

-Kooijman, A. M. and Smith, A., (2001) “Grazing
as a measure to reduce nutrient availability in acid dune grassland and pine firsts in the Netherlands”, Journal of Ecological Engineering, No. 17, pp. 63-77.

-Liu, Z., Shao, M. and Wang, Y., (2011) “Effect of
environmental factors on regional soil organic carbon stocks across the Loess Plateau region, China”, Agriculture, Ecosystems and Environment, No. 142, pp. 184-194.

-McAlpine, CA., Ryan, J.G., Seabrook, L., Thomas, S., Dargusch, P.J., Syktus, J.I., Pielke, R.A., Etter, Sr. AE., Fearnside, P.M. and Laurance, W.F., (2010) “More than CO2: a broader paradigm for managing climate change and variability to avoid ecosystem collapse”, Journal of Current Opinion in Environmental Sustainability, No. 5, pp. 334-346.

-Mondini, C. and Sequi, P., (2008) “Implication of soil C sequestration on sustainable agriculture and environment”,   28, pp. 678–684Journal of Waste Management, No.

        -Mueller, D. and Ellenberg, H., (1974) “Aims and methods of vegetation ecology. New York: John Wiley and Sons), pp. 547.

-Nosetto, M.D., Jobbagy, E.G. and Paruelo, J. M., (2006) “Carbon sequestration in semi arid rangelands”, Arid Environments, No. 67, pp. 142-156

-Ogle, S.M., Conant, R.R. and Paustian, K., (2004) “Deriving grassland management factors for a carbon accounting method developed by the intergovernmental panel on climate change”, Journal of Environmental Management, No. 33, pp. 474–484.

-Richter, G.M., Agostini, F., Redmile-Gordon, M., White, R. and Goulding, K.W., (2015) “Sequestration of C in soils under Miscanthus can be marginal and is affected by genotype-specific root distribution”, Journal of Agriculture, Ecosystem and Environment, No. 200, pp. 169-177.

-Stoécio, M.F. Maia., Stephen, M. Ogle., Cerri. Carlos, E.P. and Cerri., Carlos, C., (2009) “Effect of grassland management on soil carbon sequestration in Rondônia and Mato Grosso states”, Brazil. Geoderma, No. 149, pp. 84-91.

-Zhong, B., and Xu, Y.J., (2009) “Topographic effects on soil organic carbon in Louisiana Watersheds”, Environmental Management, No. 43, pp. 664-672.