ارزیابی راهبردهای بیابان‌زدایی با کاربرد مدل تاپسیس فازی FTOPSIS

Document Type: Research Paper

Authors

Abstract

انتخاب راهبردهای مناسب با توجه به جمیع معیارهای موثر در فرایند بیابا‌ن‌زایی می‌تواند کمک موثری در کنترل، احیاء و بازسازی اراضی تخریب یافته و جلوگیری از تخریب عرصه‌های در معرض خطر بکند. بنابراین این پژوهش با هدف ارایه راهبردهای بهینه به صورت نظام‌مند و در قالب یک مدل تصمیم‌گیری گروهی انجام گرفت. در این پژوهش سعی شد از تکنیک اولویت‌بندی ترجیحی بر اساس تشابه به پاسخهای ایده‌آل فازی (FTOPSIS)، به منظور ارایه راهکارهای بهینه در بیابان‌زدایی استفاده شود. بر این مبنا با تشکیل ماتریس تصمیم‌گیری فازی، شاخصضریبنزدیکیبوسیلهمحاسبهفاصلهاز راهبردایده‌آلمثبت و منفیبهصورتهمزمانبرایهرراهبرد تعریفگردید و اولویت نهایی راهبردها بدست آمد. این مدل به منظور ارزیابی کارایی در ارایه راهبردهای بهینه، در منطقه خضرآباد یزد مورد استفاده قرار گرفت. بر مبنای نتایج حاصل شده، راهبرد تعدیل در برداشت از منابع آب زیرزمینی(31A) با نزدیکی نسبی 59/56 درصد به عنوان مهمترین راهبرد بیابانزدائی در منطقه تشخیص داده شد. از این دیدگاه راهبردهای کنترل چرای دام (20A)، تغییرالگوی آبیاری و اجرای روشهای کم آب خواه (33A)، توسعه واحیاء پوشش گیاهی (23A) و جلوگیری از تبدیل و تغییر نامناسب کاربری اراضی (18A) به ترتیب با نسبتهای نزدیکی 76/15% ، 53/13%، 34/11% و 78/2% به عنوان اولویتهای بعدی ارزیابی شدند. بنابراین پیشنهاد شد که درفرایند کنترل و کاهش اثرات بیابانزایی و احیاء اراضی تخریب یافته، نتایج و رتبه‌بندی به دست آمده مورد توجه قرار گیرد.  

- احمدی، ح.، زهتابیان، غ. ر.، جعفری، م.، (1383) "طرح تدوین شرح خدمات و متدولوژی تعیین معیارها و شاخص­های بیابانزائی"، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، گروه بیابانزدایی،300 صفحه.

- آذر، ع و رجب زاده، ع.، (1381) "تصمیم گیری کاربردی (رویکرد MADM)"، نشر نگاه، 183 صفحه.

- آذر، ع و فرجی، ح.، (1381) " علم مدیریت فازی"،

انتشارات اجتماع( دانشگاه تربیت مدرس)، 320 صفحه.

- دفتر حقوقی و امور مجلس سازمان محیط زیست.، (1383)  "معاهدات بین المللی، مجموعه قوانین و مقررات حفاظت محیط زیست"، انتشارات سازمان محیط زیست، 847 صفحه.

- سپهر، ع.، اختصاصی، م. ر و مدرسی، س. ع.، (1391) "ایجاد سامانه شاخص های بیابانزایی بر اساسDPSRI (بهره گیری از روش تاپسیس فازی)"، جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، سال 23، شماره 1، پیایی 45،  صفحه 50- 33.

- صادقی روش، م. ح.، احمدی، ح.، زهتابیان، غ. ر.، (1389) "کاربرد فرایند تحلیلی سلسله مراتب (AHP) در ارزیابی راهبردهای بیابانزدائی مطالعه موردی: منطقه خضر آباد یزد"، تحقیقات مرتع و بیابان ایران، جلد 17، صفحه 50-35.

- صادقی روش، م. ح.، زهتابیان، غ. ر.، (1392) رتبه­بندی راهبردهای بیابانزدایی با استفاده از رویکرد MADM و مدل مجموع وزنی (WSM) مطالعه موردی: منطقه خضرآباد یزد، پژوهشهای آبخیزداری، شماره 100، ص 1 تا 11

- معین الدینی، م.، خراسانی، ن. ا.، دانه کار، ا و درویش صفت، ع. ا.، (1390) "مکانیابی محل دفن پسماند شهر کرج با استفاده از تاپسیس فازی سلسله مراتبی"، محیط زیست طبیعی (منابع طبیعی ایران) جلد 64، شماره2، صفحات 167-155.

-Abo-Sinna, M. A, and A. H. Amer., (2005)  "Extensions of TOPSIS for multi-objective large-scale nonlinear programming problems", Journal of Applied Mathematics and Computation, 162: 243-256.

-Aghajani, H, and M. Ahmadpour., (2011)  "Application of Fuzzy Topsis for Ranking Suppliers of Supply Chain in Automobile Manufacturing Companies in Iran", Journal of Fuzzy Information Engineering, 4: 433-444.

-Aiello, G., M. Enea., G. Galante, and G. L. Scalia., (2009) "Clean Agent Selection Approached by Fuzzy TOPSIS Decision-Making Method", Journal of Fire Technology, 45: 405-418.

-Bottani, E, and A. Rizzi., (2006) "A fuzzy TOPSIS methodology to support outsourcing of logistics services", Journal of Supply Chain Management, 11: 294-308.

-Celik, M., A. Kandakoglu., I. Deha Er., (2009) "Structuring Fuzzy Integrated Multi-stages Evaluation Model on Academic Personnel Recruitment in MET Institutions", Journal of Expert Systems with Applications, 36: 6918-6927.

-Chen, C. T., (2000) "Extensions of the TOPSIS for group decision making under fuzzy environment", Journal of Fuzzy Sets and Systems, 114:1-9.

-Chen, C. T., C. T. Lin, and S. F. Huang., (2006) "A fuzzy approach for supplier evaluation and selection in supply chain management", Journal of International Journal of Production Economics, 102: 289-301.

-Chen, S, and C. Hwang., (1992) "Fuzzy Multiple Attribute Decision Making: Methods and Applications", Springer Verlag Inc, 536 pp.

-Chu, T. C., (2002) "Selecting  plant location via a fuzzy TOPSIS approach. Journal of Advanced Manufacturing Technology", 20:859-864.

-Chu, T. C, and Y. C. Lin. (2003) "A fuzzy TOPSIS method for robot selection", Journal of Advanced Manufacturing Technology, 21:284-290.

-Ertugrul, I, and N. Karakasoglu., (2007) "Performance evaluation of Turkish cement firms with fuzzy analytic hierarchy process and TOPSIS methods", Journal of Expert Systems with Applications, 36: 702-715.

-Grau, J. B., J. M. Anton., A. M. Tarquis., F. Colombo., L. Rios, and J. M. Cisneros., (2010) "Mathematical model to select the optimal alternative for an integral plan to desertification and erosion control for the Chaco Area in Salta Province (Argentine)", Journal of Biogeosciences Discuss, 7: 2601-2630.

-Li, D. F., (2007) "Compromise ratio method for fuzzy multi-attribute group decision making", Journal of Applied Soft Computing. 7: 807-817.

-Meixner, O., (2012) "Fuzzy AHP group decision analysis and application for the evaluation of energy sources", Institute of marketing, Vienna, Austria, 295 pp.

-Mohammadi, A., A. Mohammadi, and H. Aryaeefar., (2011) "Introducing a new method to expand TOPSIS decision making model to fuzzy TOPSIS. Journal of Mathematics and Computer Science", 2: 150-159. Available from: http://www.TJMCS.com

- Sadeghi Ravesh, M. H., G. Zehtabian., H. Khosravi., (2014) "Application of AHP and ELECTRE models for Assessment of de-desertification alternatives", DESERT,19-2:141-153.

-Sadeghi Ravesh, M. H., G. Zehtabian., H. Ahmadi, and H. Khosravi., (2012) "Using analytic hierarchy process method and ordering technique to assess de-desertification alternatives", Case  study: Khezrabad, Yazd, IRAN. Journal of Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences,             7: 51- 60.

-Saghafian, S, and S. R. Hejazi., (2005) "Multi-criteria group decision making using a modified fuzzy TOPSIS procedure Proceeding of the International Conference on Intelligent Agents Web

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Technologies and International Commerce", November 28-30, Vienna, Austria, pp. 215-221. Available from: ieeexplore.ieee.org

-Triantaphyllou, E, and C. T. Lin., (1996) "Development and evaluation of five fuzzy multiattribute decision-making methods", Journal of Approx Reason. 14: 281- 310.

-Wang, J. W., C. H. Cheng, and H. K. Cheng., (2009) "Fuzzy hierarchical TOPSIS for supplier selection", Journal of Applied Soft Computing, 9: 377-386.

-Wang, T. C, and T. H. Chang., (2007) "Application of TOPSIS in evaluating initial training aircraft under fuzzy environment", Journal of Expert Systems with Applications, 33: 870-880.

-Yu, V. F., L. Q. Dat., N. H. Quang., T. A. Son., S. Y. Chou, and A. C. Lin., (2012)  "An extension of fuzzy TOPSIS approach based on centroid-index ranking method", Journal of Scientific Research and Essays, 7: 1485-1493 Available from:

http://www.academicjournals.org/SRE