بررسی اثرات اقتصادی - اجتماعی تخریب جنگل‌های دو هزار و سه‌هزار تنکابن

Document Type: Research Paper

Authors

1 دانشیار گروه محیط زیست دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد تهران شمال

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شاهرود

Abstract

مطالعه حاضر با هدف بررسی اثرات اقتصادی-اجتماعی تخریب جنگل‌ها در دو حوضه آبخیز دو هزار و سه هزار تنکابن در غرب استان مازندران، صورت‌گرفت. بر این اساس تغییرات سطح جنگل‌های دو حوضه، با تهیه نقشه‌های کاربری اراضی طی سه دوره زمانی 2006،2000،1990، با استفاده از تصاویر ماهواره ای  Landsat وIRS به‌دست آمده و تغییرات کاربری اراضی به وسیله بارزسازی تصاویر، طی هر سه دوره به‌دست آمد، همچنین از شاخص NDVI جهت بررسی تراکم پوشش گیاهی در6 کلاس سرسبزی استفاده‌شد. در ادامه اثرات اقتصادی اجتماعی تخریب جنگل‌ها با مطالعه کلیه فاکتورهای اقتصادی اجتماعی دو حوضه به روش ماتریس ارزیابی سریع بررسی شد، به این صورت که کلیه فاکتورهای اقتصادی و اجتماعی فرهنگی متاثر ازتخریب یا کاهش سطح جنگلها شناسایی و بسته به میزان تاثیر تخریب بر هریک، در نرم افزار RIAM امتیازدهی شدند. نتایج کاهش سطح جنگل‌های دو حوضه را طی دورۀ 16 ساله 2006-1990 نشان‌داد، بیشترین تغییرات کاربری اراضی جنگلی طی سال‌های 2006-2000 و مربوط به بخش‌های مسکونی و کشاوررزی بوده‌است. همچنین درجه سرسبزی پوشش گیاهی طی این سال‌ها کاهش داشته‌است. امتیازات به‌دست آمده از ارزیابی سریع اثرات نشان‌داد که اثرات منفی ناشی از تخریب جنگل‌ها در دو حوضه شامل،3% اثرات بسیار منفی (–E) ، 23% اثرات منفی متوسط  (-C)و37% اثرات منفی (-B)، 27% اثرات منفی ناچیز(-A) می باشد. بر این اساس اثرات ناسازگار کاهش سطح جنگل ها بر وضعیت اقتصادی- اجتماعی ساکنین دو حوضه بسیار مخرب و منفی نبوده، اما این تاثیر بر بخش های مختلف جامعه روستایی مهم و درخور توجه است.

اداره کل منابع طبیعی شهرستان نوشهر(1385) " گزارش طرح جامع جنگلداری چند منظوره حوضه های آبخیز 33و34 (دو هزار و سه هزار) تنکابن"، سازمان جنگلها ، مراتع و آبخیزداری کشور.

- ادهمی، سعید.، خلاقی، سامان.، ( 1386) " مفاهیم پردازش تصویر با تأکید بر نرم افزار "Erdas imaging ، انتشارات مهر.

- جعفری، مهدی.، ( 1388) " ارزیابی و بررسی روند تغییرات کاربری اراضی در شهرستان رشت با استفاده از سنجش از دور RS) ) وسیستم اطلاعات جغرافیایی "(GIS)، پایان نامه کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین، واحد علوم و تحقیقات تهران.

- داورپناه، غلامعلی.، خلفی، جواد.، (1385) " بررسی روند تغییرات  چمن  سلطانیه  با استفاده  از GIS–RS"، دومین

کنفرانس ژئوماتیک ایران، سازمان نقشه برداری کشور.

- رشیدی امینی، محمد.، جویباری، شهرام.، (1387) " بررسی امکان مدل سازی احتمال تخریب جنگل­های غرب کشور با استفاده از GISوRS (مطالعه موردی جنگل­های آرمرده بانه)"، تحقیقات جنگل و صنوبر ایران، جلد16، شماره3، ص431-443.

- رنجبر، احمد.، سعدی مسگری، محمد.، (1382) "بررسی و برآورد روند تخریب جنگل­ها با استفاده از تصاویرماهواره­ای لندست و یک سیستم اطلاعات جغرافیایی" ، همایش ژئوماتیک 82 ،سازمان نقشه برداری کشور.

- زبیری، محمد.، مجد، علی.، ( 1385) " آشنایی با فن سنجش از دور و کاربرد در منابع طبیعی (اطلاعات ماهواره­ای،عکس­های هوایی،فضایی)"، نشر دانشگاه تهران، چاپ ششم، ص 34-23.

- صفائیان، نیما.، جباریان امیری، بهمن.، (1381) " آسیب پذیری اکولوژیک حاشیه جنوبی دریای خزر"، مجله محیط شناسی، شماره 29 ،. ص 50-45.

- عبدالهی، جواد.، رحیمیان، محمد.، ( 1385) " بررسی اثرات زیست محیطی تغییر کاربری اراضی روی پوشش گیاهی مناطق شهری با بکارگیری تکنیک سنجش از دور"، فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، شماره 29، ص 58-44.

- علوی پناه، کیوان.، ( 1384) " کاربرد سنجش از دور در علوم زمین"، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم،   ص 56-44.

- فاطمی، سید بابک.، رضایی، یاسین.، (1385 ) " مبانی سنجش از دور"، انتشارات آزاده، چاپ اول، ص 23-18.

- فیضی زاده، بهرام.، رستم زاده، حسین.، (1384) " بررسی و ارزیابی روند تغییرات سطوح جنگل با استفاده از سنجش از دور و GIS (مطالعه موردی   جنگل­های ارسباران)"، مجله پژوهش­های جغرافیایی، شماره 62، ص159-143.

- منوری، سید مسعود.، قاضی میر سعید، سیده شهناز.،

- (1384) " بررسی اثرات اکولوژیک احداث زیرساخت­ها (بزرگراه تهران-پردیس) بر جانوران پارک ملی خجیر"، فصلنامه علوم محیطی ،شماره 8 ،ص43-58.

-Ali, jawad., Benjaminsen ,T. A., Hammand, A., (2005) "An assessment of forest loss and its causes in Basho valley" ,Northern Pakistan Global Environmental change, No. 15 , 370-380

-Ijas,A., Kuitunen, M.T., jalava ,K., (2009) "Developing the RIAM method (rapid impact assessment matrix)  in the context of  impact significance  assessment", Environmental Impact Assessment Review, No,23, PP. 18-24.

-Panta, M., Kim, K., joshi, Ch., (2007) "Temporal mapping of deforestation and forest degradation in Nepal:Applications to forest conservation" ,Forest ecological management No. 54, pp.23-34.

-Pahari,K., murai,S., (1999) "Modelinfor prediction of global deforestation based on the ground of humanpopulation", ISPRS journal of photogrammetry &remote sensing, No.221, pp. 317-324.