برآورد شاخص‌های زیستی و کیفی آب رودخانه چشمه کیله تنکابن با استفاده از جوامع درشت بی مهرگان کفزی و فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب

Document Type: Research Paper

Authors

1 باشگاه پژوهشگران جوان

2 هیات علمی مرکز تحقیقات ماهیان سردابی کشور

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر

Abstract

.ماکرو بنتوز ها به عنوان یک شاخص زیستیبیان‌کننده شرایط حاکم بر محیط زندگی خود هستند واز سوی دیگر در رژیم غذایی ماهیان رودخانه‌ای و همچنین ماهیان رودکوچ دریایی نقش به سزایی دارند. در پژوهش حاضر بهبررسی کیفی آب رودخانه چشمه کیله با استفاده از شاخص های جمعیتی درشت بی مهرگان کفزی در سال 1390-1389 در چهار ایستگاه و طی دوازده نوبت نمونه برداری با سوربر سطح 1/0 متر مربع و در سه تکرار صورت گرفت. در بررسی کفزیان رودخانه 47 خانواده متعلق به 15 راسته و شش رده شناسایی شد که در میان آنها لارو حشرات آبزی بیشترین تنوع را داشته اند. همزمان با نمونه برداری از فون بنتیک برخی از فاکتور های فیزیکی شیمیایی نظیر دمای آب و هواBOD5, TDS, pH, DO,  TSS, و  ECدر ایستگاه ها اندازه گیری گردید. نتایج نشان دادکه حداکثر میانگین سالانه فراوانی راسته های بیمهرگان کفزی در ایستگاه های 1و2 بترتیب مربوط به            راسته هایEphemeroptera, Trichoptera,Diptera, و در ایستگاههای 3 و 4 مربوط به راسته های  Diptera,Ephemeroptera, و رده   Oligochaeta( راسته هایHaplotaxida  (Tubificida, Lmbricida, Lumbriculida,   می باشد. طبق نتایج بدست آمده، بالاترین میانگین سالانه شاخص های EPT%EPT/CH,BMWP,ASPT,، مارگالف و شانون وینر، مربوط به ایستگاه 1 و پایین ترین امتیاز مربوط به ایستگاه 4 اختصاص داده شده است. برطبق نتایج بدست آمده، در طول سال، کیفیت آب از ایستگاه 1 تا ایستگاه 3 (ایستگاههای بالادست تا میانه) بسیار خوب تا متوسط​​بود. اما کیفیت آب در ایستگاه4 درپایین دست، کیفیت نسبتا ضعیفی را در طول سال نشان داد. بنابراین تغییرات و استرس های موجود در مسیر رودخانه بخصوص پساب مناطق مسکونی در ترکیب جمعیت کفزیان ایجاد تغییر نموده و فراوانی گروه های مقاوم و فیلترگر افزایش یافته و از مقدار گروه های حساس به طور نسبی کاسته شده است.

احمدی، م.: کرمی، م. و کاظمی، ر. (1379) "تعیین زیتوده و برآورد تولید در رودخانه های آغشت و کردان"، مجله منابع طبیعی ایران، جلد 53، شماره 1.

 - احمدی، م.ر.(1368) " تحلیلی از طبقه بندی آب های آلوده و اهمیت کاربردی آن"، مجله منابع طبیعی شماره 43، نشریه دانشکده منابع طبیعی تهران.

- احمدی، م. و نفیسی، م. (1380) "شناسائی موجودات شاخص بی مهره آبهای جاری"، انتشارات خبیر240 ص.

-اکبری، ح.، اکبرزاده، غ. (1379) "مطالعه بی مهرگان کفزی استخر های پرورش میگو در منطقه تیاب در استان هرمزگان"، مجله علمی شیلات، شماره 2، سال نهم، ص 40-27.

 - اسماعیلی ساری، ع. (1381) "آلاینده ها بهداشت و استاندارد در محیط زیست"، انتشارات نقش مهر، ص456.

 -باقری، س.؛ عبدالملکی، ش. (1381) " بررسی پراکنش و تعیین توده زنده بی مهرگان کفزی دریاچه ارس"، مجله علمی شیلات ایران، ص 9-1.

- جرجانی، س.، قلیچی، الف. و اکرمی، ر. (1387)      " ارزیابی شاخص زیستی آلودگی و فون کفزیان نهر مادرسو پارک ملی گلستان"، مجله شیلات، سال دوم شماره اول، ص52 -41.

 - جمالزاد، ف. و ع. افراز. (1386) "گزارش بررسی زیستی و غیر زیستی رودخانه شفارود" ، مرکز تحقیقات شیلات گیلان، بندر انزلی.

 - حافظیه، م. (1380) "حشرات کفزی به عنوان شاخص آلودگی آب"، مجله علمی شیلات ایران، سال دهم، شماره اول، بهار 1380. ص 36.

 - خاتمی، س. ه.، ریاضی، ب، و مدیری آثاری، س. ع 1386) " بررسی کیفیت آب رودخانه کرج بر اساس تنوع خانواده­های درشت بی مهرگان کفزی"، مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره نهم، شماره یک، ص   78-71.

 - سبک اراء، ج.، مکارمی، م. و محمد جانی، ط. (1385)

 " بررسی پراکنش و فراوانی پلانکتونی در رودخانه کرگانرود. پژوهش و سازندگی در امور دام و آبزیان"، شماره 73 ، ص 73-65.

 - شمالی، م. و عبدالملکی، ش. (1375) " بررسی های زیستی و غیرزیستی رودخانه کرگا نرود"، مرکز تحقیقات شیلات گیلان، بندر انزلی، ص 65.

 - قانع، ا؛ احمدی، م؛ اسماعیلی، ع و میرزاجانی، ع. (1385) " ارزیابی زیستی رودخانه چافرود(استان گیلان) با استفاده از ساختار جمعیت ماکروبنتوز"، مجله علوم فنون کشاورزی و منابع طبیعی، سال دهم، شماره اول، ص 257-247.

 - قانع ساسان سرایی، ا. (1383) "شناسایی ساختار جمعیت ماکروبنتوزهای رودخانه چافرود در استان گیلان با توجه به برخی عوامل کیفی آب (در محدوده روستای اورمان ملال)"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، ص 98.

 - کمالی، م،.اسماعیلی ساری، ع . (1388) "ارزیابی زیستی رودخانه لاسم (شهرستان آمل – استان مازندران) با استفاده از ساختار جمعیت بزرگ بیمهرگان کفزی"، مجله علوم زیستی لاهیجان، صفحات 51-61.

 - موسوی، م.س. (1389) " به بررسی اثرات پسآب مزارع پرورش ماهی قزل آلا بر روی کیفیت آب رود خانه دو هزار تنکابن بر اساس مطالعات فون کفزیان رودخانه"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.

 - نظامی، ش و خارا، ج (1384) " ارزیابی اثرات خشکسالی بر تنوع، تراکم، فراانی و پراکنش موجودات کفزی تالاب امیر کلایه لاهیجان"، مجله علمی شیلات

ایران، سال چهاردهم.

 - نیکویان، ع. (1376) " بررسی تراکم، پراکنش،تنوع و تولید مثل بی مهرگان کفزی در خلیج چابهار"، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران، ص 95.

 - ولی الهی، ج. (1383) "راهنمای روشهای عمومی در لیمنولوژی" ، انتشارات موسسه تتا ، ص 162.

-Barbour, M.T., Plafkin, J.L., Bardley, B.P., Graves, C.G. and Wisseman, R.W. (1999) "Rapid bioassessment protocols foruse in streams and wadeable river: pryphyton, benthic invertebrates and fish", 2 nd edition EPA, Wshington D.C., 408 p.

 -Barbour, M.T., Plafkin, J.L., Bardley, B.P., Graves, C.G. and Wisseman, R.W. (1998) "Evaluation of EPTs rapid bioassesment metrics: Mertic redundancy and variability among reference stream sites", Environ Toxicol.Chem, 2: 437-449

 -Edmondson, W.T. (1989) "Fresh water biology. Second edition", Wiley and Son, Ine. Newyork, U.S.A. 908 pp.

 -Camargo, J.A., Gonzalo, C., Alonzo, A. (2010) "Assessing trout farm pollution by biological metrics and indices based on aquatic macrophytes and benthicmacroinvertebrates:Acasestudy",Ecol,Indicat, doi:10.1016/j.ecolind.

 -Fore,L. S., Karr,J. R., Wisseman,R. W.(1996)  "Assessing Macroinvertebrate Responses to Human Activity", Journal of North American Benthological Soc. 15(2): 212-231.

 -Hilsenhoff, W.L. (1988) " Rapid field assessment of organic pollution with a family level biotic index" J. N. Am. Benthol. Soc. 7: 65-68

 -Hugh, F. Clifford (1991) " Aquatic Invertebrates of Alberta. The University of Alberta press", ISBN: 0-88864-233-4. 538 p.

 -Fenoglio,s.,G.Badino, and F.bona (2002) "Benthic Macroinvertebrate Communities as indicators of river environment quality: an experience in Nicaragua".

 -Fries, L.T., and Bowles, D.E. ( 2002) "Water quality and macroinvertebrate community structure associated with a sportfish hatchery outfall", Sanmarcos. TEXAS. USA. 10 p.

 -Washington, H.G. (1984) "Diversity, biotic and similarity indices: a review with special relevance to aquatic ecosystems", Water Res, 18, 653–694.

 -Karr, J.R. (1998) " Rivers as sentile: Using the biology of rivers to guide landscape management", Final Report for USEPA. 28 p.

 -Loch, D.D.,West, J.L., & Perlmutter, D.G. (1999) "The effect of trout farm effluent on taxa richness of benthic macroinvertebrates", Aquaculture, 147:37-55.

 -Lental,D. (1993) "A biotic index for southeastern United Sataes", Derivation and list of tolerance values with criteria for assessing water quality ratings, JNABS.12:179-290.

 -Loch, D.D., West, J.L., Perlmutter, D.G. (1996)  "The effect of trout farm effluent on the taxa richness of benthic macroinvertebrates", Aquaculture 147, 37–55.

 -Lydy, M. G., Crawford, C.G., Frey, J.W. (2000) "A Comparison of Selected Diversity, Similarity, and Biotic Indices for Detecting Changes in Benthic".

 -Mandaville, S.M. (2002) "Benthic Macroinvertebrates in Freshwater-Taxa Tolerance Values, Metrics, and Protocols",  Chapter III. Project H-l. (Nova Scotia:Soil & Water Conservation Society of Metro Halifax).

 -Maccafferty, P., Provonsha, A. (1981), Aquatic Entomology the fishers and Ecologysts Illustrated Guide to Insect and Their Relativs", Jones and Bartlett Publishers London. ISBN: 0-86720-017-0. 448 p.

 -Ortize J. D., Puig M. A. (2007) "Point source effects on density, biomass and diversity of benthic macroinvertebrate in a meditaranean stream,river Res",  Applic. 23:155-170.  

 -Ogbogu, S.S., Olajide, S.A. (2002) "Effect of sewage oxidation pond effluent on macroinvertebrate communities of a tropical forest stream", Nigeria.Journal of Aquatic Science 17,  22-27. 

 -Pennak, Robert W. (1978) "Fresh-Water Invertebrates of the United States. Second Edition",

 John Wiley & Sons, ISBN: 0-471-04249-8. Xviii, 803 p.

  -Plafkin, J.L., Barbour, M.T., Porter, K., et al., in

(1989) "Rapid Bioassessment Protocols for Use Streams and Rivers: Benthic Macroinvertebrates and Fish", Washington, DC, EPA 440/4-89/001.

 -Roni. P., M., Lierman. A. (2005) "Monitoring and evaluating responces of solminid and other fishes to in stream restoration. University of Washington Press", 318-339 pp.

 -Rosenberg, D.M., Resh, V.H. (Eds.), (1993), "Freshwater Biomonitoring and Benthic Macroinvertebrates", Chapman and Hall, London.

 -Sandin, L. (2003) "Benthic macroinvertebrates in Swedish Stream: Community Structure, Taxon Richness, and Environmental Relations", Ecography 26(3):263-280.

 -Semenchenkov, V. P. Moroz, M. D. (2005) "Comparative Analysis of Biotic Indices in the Monitoring System of Running Water in a Biospheric Reserve", Water Resources, Vol. 32, No. 2, 2005, pp. 200–203. Translated from Vodnye Resursy, Vol. 32, No. 2, 2005, pp. 223–226.

 -Spelman, F. R. and J. E. Drinan. (2001) "Stream Ecology and Self Purification", Lancaster Technomic Pub. Inc.U.S.A., 26l p.

 -Tello. A., Corner, R.A., Telfer. T.C. (2009) "How do land-based salmonid farms affect stream ecology?", A reviwe. Environmental Pollution 158, 1147–1158 pp.

 -Usinger R.L. (1963) "Aquatic Insects of California, University of California press", 1025 p.

 -Washington, H.G. (1984) "Diversity, biotic and similarity indices: a review with special relevance to aquatic ecosystems", Water Res, 18, 653–694.

 -Wilham,J.L.,and Dorris,T.C. (1996) "Biological parameters for water quality criteria", Bioscience, 18,477-481.

 -Zivic, I., Markovic, Z., Filipovic-Rojka, Z., Zivic, M. (2009) "Influence of a trout farm on water quality and macrozoobenthos communities of the receiving stream (Tresnjica River, Serbia)", Int. Rev. Hydrobiol, 94, 673–687.