بررسی اثرات قرق بر برخی پارامترهای گیاهی در منطقه حفاظت شده شیراحمد سبزوار

Document Type: Research Paper

Authors

Abstract

قرق، یکی از راهکارهای موثر در مدیریت منابع طبیعی است که امروزه مورد توجه بسیاری از کارشناسان قرار گرفته است.  این شیوه مدیریتی به‌‌ویژه در مراتعی که از تخریب کمی ‌برخوردار هستند، دارای فواید بسیار زیاد می‌باشد. در قرق، تنوع گونه‌ای و مواد آلی ناشی از تراکم پوشش گیاهی افزایش می‌یابد و رشد گیاهان چند ساله به حد مناسبی از رشد می‌رسند، گیاهان یکساله به بذر می‌نشینند و تاثیر زیادی در زادآوری، حفظ و بقاء مرتع دارند. این مطالعه به‌‌منظور بررسی تأثیر قرق بر روی برخی پارامترهای گیاهی شامل تراکم، ترکیب گیاهی، پوشش تاجی و فرم رویشی در منطقه حفاظت شدة شیر احمد سبزوار انجام شد. به‌‌منظور مقایسه پوشش گیاهی در شرایط قرق و غیر قرق (چرای آزاد)، ناحیه‌ای یکنواخت انتخاب گردید. نمونه‌برداری در قالب طرح کاملا تصادفی با استقرار 50 پلات 2×1مترمربع صورت گرفت. نتایج به‌دست‌‌آمده نشان داد که مقادیر ترکیب، تاج پوشش، تراکم و فرم رویشی گیاهی در منطقه قرق با غیر قرق در سطح 5% تفاوت معنی‌داری دارند. به گونه‌ای که ترکیب گونه‌های گیاهی منطقه قرق را بیشتر گونه‌های نوع کلاس I  و منطقه غیر قرق را گونه‌های کلاس III و مهاجم تشکیل می‌دهند. وضعیت مرتع در داخل منطقه قرق، متوسط و بیرون از آن فقیر بود. همچنین تنوع و غنای گونه‌ای در داخل منطقه قرق نسبت به خارج بیشتر است. بنابراین می‌توان با اجرای برنامه‌ها‌ی مدیریتی سیستم‌های چرایی امکان برگشت گیاهان بومی ‌و خوشخوراک را به منطقه فراهم نمود.

1 - آقاجانلو، ف. و ا. موسوی. 1385، بررسی تاثیرات قرق در تغییرات کمی و کیفی پوشش گیاهی مراتع، فصلنامه منابع طبیعی ایران، سال پنجاه و نهم، شماره 4، 981.

2 - آقا میری، س. ح و ح. گلستانی و م. بیژنی و ر. آهدوخش،1381 ، پناهگاه حیات وحش شیراحمد، ناشر اداره حیات وحش شیر احمد. 45 صفحه

3 - اکبرزاده، م. 1384. بررسی تغییرات پوشش گیاهی در داخل و خارج رود شور. فصلنامه تحقیقات مرتع و بیابان ایران. 12 (2): 188-167.

4 - امیری، ف. و م. بصیری. 1387. مقایسه برخی مشخصات خاک و پوشش گیاهی مراتع در دو منطقه چرا و قرق، مجله علمی وپژوهشی مرتع، سال دوم، شماره سوم، 237-253.

5 - رستمی، ش. 1374. بررسی عوامل مؤثر بر تغییرات پوشش گیاهی و بلایای کبوترخان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران.

6 - قائمی، م. و ع. سند گل. 1387. بررسی زمان مناسب قرق در اصلاح مراتع گل آدم سلماس. فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات مرتع و بیابان ایران, جلد 15, شماره 1.

7 - قنبریان، غ. 1380. بررسی اثر قرق بر ترکیب و تراکم پوشش گیاهی مراتع. مجموعه مقالات دومین سمینار ملی مرتع و مرتعداری در ایران، بهمن ماه 1380، 18-16.

8 - قائمی،م.وم،اکبر زاده.1391، بررسی تغییرات پوشش گیاهی مراتع طبیعی منطقه نیمه استیپی بیله ور خوی استان اذربایجان غربی ،فصلنامه مرتع وبیابان،شماره46

 - 9وهابی، م. 1368. بررسی و مقایسه تغییرات پوشش گیاهی، ترکیب گیاهی، تولید علوفه و سرعت نفوذ آب در وضعیت‌های قرق و چرا در منطقه فریدن اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهرانپ

Bock, C.E., and J.H. Bock. 1993. Cover of Perennial grasses in southeastern Arizona in relation to livestock grazing. Journal of Conservation Biology. 7(3): 371-377.

Dowling A. J., A. A. Webb, and J. C. Scanlan. 1986. Surface soil chemical and physical patterns in a Brigalow-Dawson Gum forest, central Queensland. Australian Journal of Ecology 11:155-62.

rates on morphologic various unites of Rabat-Gharabil, The M.Sc. thesis of Range management, Gorgan Keshavarzi, Gh. A. 1997. The investigation of plant diversity and production at three utilization University of Agriculture Sciences and Natural resources, 56 p.

Page, M.J, R. J. S. Beeton, J. J. Mott, and D. Eldridge. 1999. Vegetation dynamics and the implication for