ویژگی های تولید مثلی گوزن زرد ایرانی (Dama dama mesopotamica) در پناهگاه حیات وحش دشت ناز ساری

Document Type: Research Paper

Authors

Abstract

گوزن زرد ایرانی (Dama dama mesopotamica) نشخوارکننده‌ای از خانواده گوزن‌سانان است. در حال حاضر در ایران جمعیت‌‌هایی از گوزن زرد ایرانی در مازندران، خوزستان و آذربایجان غربی تحت مراقبت هستند. نگهداری و حفاظت از گوزن زرد ایرانی نیازمند شناخت خصوصیات رفتاری، فیزیولوژی، محیط و عوامل آسیب رسان به این گونه می‌باشد. تاکنون اطلاعات طبقه‌‌بندی شده‌ای از برخی خصوصیات گوزن زرد ایرانی شامل رفتارشناسی عمومی، ریخت‌شناسی و محیط زیست به عنوان گونه مورد حفاظت در مناطق مختلف ایران منتشر شده است. در این مقاله صفات و رفتارشناسی تولیدمثلی این گونه در هر دو جنس نر و ماده بر اساس مشاهدات و ثبت اطلاعات گوزن‌های نگهداری شده در پناهگاه حیات وحش دشت ناز ساری در بازه زمانی 1385 تا 1390 ارائه شده است. خصوصیات گوزن نر شامل رفتار جنسی، تغییرات ظاهری در فصل تولیدمثل و فیزیولوژی تولیدمثل و خصوصیات گوزن ماده شامل تخمک‌گذاری، رفتار فحلی، چرخه تولیدمثلی، جفتگیری، آبستنی و زایمان مورد بررسی قرار گرفته است. شناخت خصوصیات تولیدمثلی گوزن زرد ایرانی در پناهگاه حیات وحش دشت ناز ساری یکی از نیازهای اطلاعاتی مهم برای حفظ و تزاید نسل این گونه می‌باشد و مسیرهای جدیدی برای انجام روش‌های جدید در تولیدمثل این گونه در پارک‌های حیات وحش ایران و یا مناطق حفاظت شده دیگر را خواهد گشود.  

1. کرمی، م. 1365. نظریه جغرافیای زیستی جزیره و اهمیت آن در مدیریت و گزینش ذخایر طبیعی. مجله محیط شناسی. جلد 13، شماره 14، صفحه 67-73.
2. مجنونیان، ه. و م. مولوی. 1364. مقدمه ای بر گوزن زرد ایرانی و زیستگاه­های آن. مجله محیط شناسی. جلد 12، شماره 13، صفحه 101-132.
3- Asher, G.W., D.K. Berg, S. Beaumont, C.J. Morrow, K.T. O'Neill and M.W. Fisher. 1996. Comparison of seasonal changes in reproductive parameters of adult male European fallow deer (Dama dama dama) and hybrid Mesopotamian × European fallow deer (D. d. mesopotamica × D. d. dama). Animal reproduction science, 45 (3): 201-215.
4- Bartecki, R. and Z. Jaczewski. 1983. Seasonal variation in the plasma androgens concentration of red deer. Acta Theriol, 28: 333-336.
5- Blottner, S., O. Hingst and H.H.D. Meyer. 1996. Seasonal spermatogenesis and testosterone production in roe deer (Capreolus capreolus). Journal of reproduction and fertility, 108 (2): 299-305.
6- Jabbour, H.N. and G.W. Asher. 1991. Artificial breeding of farmed fallow deer (Dama dama). In: Wildlife Production: Conservation and Sustainable Development. University of Alaska Fairbanks, Agricultural and Forestry Experiment Station, pp: 485-491.
7- Lincoln, G.A. 1971. The seasonal reproductive changes in the red deer stag (Cervus elaphus). Journal of Zoology, 163 (1): 105-123.
8- Sempéré, A.J., R. Mauget and G.A. Bubenik. 1992. Influence of photoperiod on the seasonal pattern of secretion of luteinizing hormone and testosterone and on the antler cycle in roe deer (Capreolus capreolus). Journal of reproduction and fertility, 95 (3): 693-700.
9- Youngquist, R.S. and W.R. Threlfall. 2007. Large Animal Theriogenology. St. Louis, MO, USA, WB Saunders Company, pp: 125-129.