امکان‌‌سنجی کاربری اکوتوریسم در منطقه شکار ممنوع خرمناز با استفاده از مدل مخدوم و روش AHP

Document Type: Research Paper

Authors

Abstract

امروزه اکوتوریسم در میان انواع مختلف گردشگری از جایگاه ویژه و رشد قابل توجهی برخوردار است. حوزه‌‌‌ی مطالعاتی منطقه شکارممنوع خرمناز با مساحت 35/199 کیلومترمربع منطقه ای کوهستانی در استان کهگیلویه و بویراحمداز توابع شهرستان بویراحمد واقع شده است. این مطالعه با هدف ارزیابی توان محیط زیستی محدوده‌‌ی مطالعاتی خرمناز به‌‌منظور استقرار کاربری توسعه اکوتوریسم انجام شد. بدین منظور نخست با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی [F1] مناسب‌ترین معیارها و گزینه‌های توسعه اکوتوریسم در منطقه با استفاده از نظرات کارشناسان تعیین شدند. وزن دهی به معیارها با توجه به نوع کاربری، با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در محیط نرم افزار Expert Choice به انجام رسید که از بین معیارهای اصلی، محیط‌ فیزیکی-شیمیایی بیشترین وزن و محیط فرهنگی کمترین وزن را به خود اختصاص دادند. سپس با استفاده از مدل مخدوم و روی هم‌‌گذاری نقشه‌‌‌ها درمحیط  GISقابلیت‌ها و پتانسیل منطقه جهت کاربری اکوتوریسم مشخص شد. نتایج این پژوهش نشان داد که محیط فیزیکی-شیمیایی جهت استقرار کاربری توسعه اکوتوریسم نسبت به محیط اقتصادی-اجتماعی، محیط بیولوژیکی و محیط فرهنگی وزن بیشتری به خود اختصاص داده است. همچنین نقشه نهایی نشان داد که منطقه خرم ناز از نظر تفرج متمرکز، 4% درصد در طبقه 1، 10%درصد طبقه 2 و 86%درصد طبقه نامناسب و برای تفرج گسترده، 22%درصددر طبقه 1،  45% درصد در طبقه 2 و 33% درصددر طبقه نامناسب قرار می‌گیرند. با توجه به نتایج هر دو روش، منطقه توان لازم را جهت استقرار کاربری اکوتوریسم دارد که می‌توان سرمایه گذاری‌های لازم جهت فعال شدن اکوتوریسم در این محدوده را انجام داده و مدیریت منطقه را با دیدگاه حفظ محیط زیست توسعه داد.



 [F1]همان AHPاست و معمولا برای وزن دهی استفاده می شود نه انتخاب معیار

- اداره کل حفاظت محیط زیست استان کهگیلویه و بویر احمد (1388) "مجموع گزارشات محیط زیست شهرستان بویر احمد"، از سال 1386 تا 1392.

 

- جوزی، ع؛ مرادی مجد، ن؛ عبداللهی، ه (1388)  "ارزیابی توان اکولوژیکی منطقه بوالحسن دزفول به منظور استقرار کاربری گردشگری به روش تصمیم­گیری چند معیاره"، پژوهش­های مجله علوم و فنون دریایی، 84-71.

 

- جوزی، ع؛ ملک میرزایی، ف (1390) "ارزیابی توان اکولوژیکی شهرستان دهلران به منظور استقرار کاربری توسعه اکوتورسیم با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسه مراتبی"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد علوم وتحقیقات خوزستان.

 

- جهان­بخش گنجه، م، (1391) "پهنه­بندی منطقه حفاظت شده دنا جهت کاربری اکوتوریسم با تاکید بر مشاهده حیات وحش با استفاده از سیستم اطلاعات  جغرافیایی"، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد علوم وتحقیقات خوزستان.

 

- قدسی پور، ح، (1385) "فرآیند سلسله مراتبی AHP"، چاپ پنجم، تهران: دانشگاه صنعتی امیرکبیر، صفحه220.

 

- قدسی­پور، ح، (1389) "فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)"، تهران: انتشارات دانشگاه امیر کبیر،222صفحه.

 

- مخدوم، م. (1387) "شالوده آمایش سرزمین"، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، صفحه 289.

 

- مومنی،م. ( 1387) "مباحث نوین تحقیق در عملیات" .تهران، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، 248 ص.

 

- مخدوم ، م، ( 1384) "شالوده آمایش سرزمین"، چاپ ششم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

-http://WWW.WTO.org/ 2005.

-Geneletti D, Dawa D. (2009) “Environmental impact assessment of mountain tourism in developing regions: Astudy in Ladakh”, Indian Himalaya, Environmental Impact Assessment Reviw, 29:229-242

-Gulinck, H., Vyverman, N., VanBouchout, K. & Gobin, A. (2002) “Landscape as frameworkfor integrating local subsistence and ecotourism: acase study in Zimbabwe. Department of Land nagement, Laboratory for Forest”, Nature and Landscape

 

 Research, Katholieke Universiteit Leuven 54 p.

-Murayama Y.Bunruamkaew K. (2011) “site suitability evaluation ecotourism using GIS and AHP A case study ofsuratthanhi province”, Thiland, sience direct, 21: 269-278

-Toth G, David L. (2010) “Tourism and accessibility: An integrated approach, applied Geography, 1-12

-WTO (2002) “World Ecotourism Summit-Final Report in Quebec City CANADA”, WTO, 137p.