ارزیابی غنی شدگی فلزات سنگین در مزارع گندم شهر اهواز

Document Type: Research Paper

Authors

عضو هیات علمی/ دانشگاه شهید چمران

Abstract

هدف از این مطالعه تعیین غلظت فلزات سنگین ( Pb، Zn، Cu، Cd،Ni ، Cr،Mn ،As) در مزارع گندم شهر اهواز می‌باشد. به این منظور، 5 قطعه زمین کشاورزی گندم انتخاب شدند. از خاک و گندم هر قطعه زمین بترتیب 5 نمونه خاک از عمق 30-0 سانتیمتری و یک نمونه گندم (بصورت مرکب از منطقة برداشت خاک‌ها) نمونه برداری شد. در مجموع 25 نمونة خاک و 5 نمونه گندم برداشت شد. پس از آماده سازی نمونه‌ها در آزمایشگاه، به منظور تعیین غلظت فلزات سنگین در نمونه‌های خاک و گندم به ترتیب از دستگاه‌های ICP-MS و  ICP-OESاستفاده شد. میزان آلودگی خاک به فلزات سنگین با استفاده از ضریب غنی‌شدگی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج مطالعه نشان داد که غلظت کروم در همة ایستگاه‌های مناطق مورد بررسی از تمام استاندارد‌های بکار برده شده (استاندارد خاک کشاورزی اتحادیه اروپا Eu))، استاندارد سازمان بهداشت جهانی WHO))، استاندارد پوسته قارهای فوقانی و استاندارد حفاظت محیط زیست امریکا ( (USEPA) بیشتر است. میانگین فلز نیکل در خاک نیز از تمام استاندارد‌های به کار برده شده بالاتر است. در هر حال غلظت تمام عناصر در نمونه‌های گندم از استاندارد بیشینة رواداری فلزات سنگین و استاندادFAO-WHO  کمتر است. مقادیر کم فاکتور انتقال نیز این مسئله را تایید می‌کند. احتمالا ماهیت قلیایی خاک، مقدار ماده‌ی آلی و بافتریز دانة خاک کشاورزی مسئول انتقال کم فلزات سنگین از خاک به دانة گندم است.
 

- حسام، احمد.، (1385) "شناسایی کیفیت و کمیت پساب صنایع فلزی غرب اهواز و تاثیر آن­ها در تغییرات بار آلودگی رودخانه کارون"، پایان نامه کارشناسی ارشد علوم محیط زیست، اهواز، واحد علوم و تحقیقات.

 

- جعفرزاده حقیقی، نعمت الله (1382) "تشخیص و تعیین منابع آلاینده فلزات سنگین جیوه، کادمیوم، سرب، آهن، نیکل، کبالت، مس، کروم و روی در رودخانه کارون و دز در استان خوزستان"، گزارش مرکز تحقیقات محیط زیست استان خوزستان، 1382، ص 30-1.

 

- جعفر نژادی، ابراهیم، همایی، مریم، صیاد،گلسا، بیبوردی، محمد (1390) "تجمع و توزیع کادمیوم در مقیاس وسیع مکانی در دانه مزارع گندم"، آلودگی خاک و رسوبات، ص 113-98: 20.

 

- زراسوندی، علیرضا، حیدری، مجید ( 1390) "دیباچه‌ای بر زمین شناسی پزشکی"، چاپ اول، انتشارات دانشگاه شهید چمران، ص 254.

 

- مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران (1389) "خوراک انسان -دام -بیشینه رواداری فلزات سنگین"، چاپ اول. ص 6.

 

- یوسفی، مهیار، کاکایی، رضا (1385) "کاربرد کامپیوتر در معدن، جهاد دانشگاهی واحد صنعتی امیرکبیر"،       ص 282.

- Abrahim, G. M. S., and Parker, R. J., (2008) "Assessment of Heavy Metal Enrichment Factors and the Degree of Contamination in Marine Sediments from Tamaki Estuary, Auckland, New Zealand", Environ Monit Assess, 136:227-238.

 

- Agca, N., and Ozdel, E., (2014) "Assessment of spatial distribution and possible sources of heavy metals in the soils of Sariseki-Dortyol District in Hatay Province (Turkey) ", Environ, Earth Sci, 71, 1033–1047.

 

- Alloway, B. J., Jackson, A. P., and Morgan, H., (1990) "The accumulation of Cadmium by vegetables grown on soils contaminated from a variety of sources", Sci. Total Environ, 91, 223–236.

 

AL-Othman, Z. A., Ali, R., Naushad, Mu., (2012) "Hexavalent chromiumremoval from aqueous medium by activated carbon prepared from peanut

Shell : Adsorption   kinetics,   equilibrium   and

thermodynamic studies", Chem. Eng. J. 184, 238–247.

 

- AOAC., (2000) Official Methods of Analysis, p. 22. Bhagure, G. R., and Mirgane, S. R., 2011., "Heavy Metal Concentrations in groundwater and soils of Thane Region of Maharashtra, India", Environ. Monit, Assess, 173, 643–652.