شبیه سازی اقلیمی تاثیرات تالاب هامون بر منطقه پیرامون (با تاکید بر شهر زابل)

Document Type: Research Paper

Authors

Abstract

تالاب هامون در بخش شرقی ایران با وضعیت آب و هوای گرم و خشک قرار دارد از این‌رو این تالاب می‌تواند نقش موثری در تعدیل شرایط زیست اقلیم مناطق پیرامونی خود داشته باشد. روش‌شناسی پژوهش بر پایه مدل‌سازی اقلیمی با بهره‌گیری از مدل‌اقلیمی میان مقیاس آلودگی هوا (TAPM) است. روزهای نمونه مدل‌سازی شده با استفاده از داده‌های جوی ایستگاه همدید زابل انتخاب گردید. اثرات هواشناختی تالاب هامون با دو طرحواره بستر خشک شده و دارای آب مورد واکاوی قرار گرفت. بنابراین بر پایه نتایج خروجی مدل متغیرهای نم نسبی، دما و باد در دو دوره بهار و پاییز مورد بررسی و واکاوی قرار گرفت. خروجی‌های مدل گویای تاثیر بسیار چشمگیر تالاب در دوره پرآبی بر نم نسبی منطقه است. تاثیر تعدیل‌‌کننده تالاب به‌ویژه در دماهای شبانگاهی نیز در هر دو دوره پاییز و بهار قابل توجه می‌باشد. در مورد فراسنج سرعت باد در هر دو وضعیت بستر خشک و دریاچه پرآب نتایج به‌دست آمده از مدل مقادیر کمتری از داده‌های ثبت شده در ایستگاه هواشناسی را نشان می‌دهد. ضریب همبستگی بین خروجی مدل و داده‌های ایستگاه هواشناسی زابل برای فراسنج‌های دما، نم نسبی و سرعت باد در طرحواره خشک (دارای آب) دوره بهاره بترتیب 956/0، 897/0 و 66/0 (966/0، 875/0 و 695/0) محاسبه شد، که در سطح اطمینان 99% معنادار بوده و بنابراین خروجی مدل قابل پذیرش است. فراسنج‌های دما، نم نسبی و سرعت باد در دوره پاییزه نیز در طرحواره خشک (دارای آب) با ضریب همبستگی بترتیب 829/0، 759/0 و 829/0 (877/0، 764/0 و 852/0) در سطح اطمینان 99% معنادار هستند.

1 .محمد رضا کاویانی، 1387. میکروکلیماتولوژی، انتشارات سمت.

2. رحمت اله کاردان، قاسم عزیزی، پیمان زوار رضا و حسین محمدی، 1388. مدل­سازی تاثیر دریاچه بر مناطق مجاور (مطالعه موردی: مدل‌سازی اقلیمی حوزه ی آبخیز جازموریان با ایجاد دریاچه‌ی مصنوعی)، مجله علوم و مهندسی آبخیزداری ایران، سال سوم، شماره هفتم، تابستان.

3. محمد سلیقه و محمود خسروی، 1389. اثر تغییرات سطح دریاچه هامون بر اقلیم محلی سیستان، مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام، دانشگاه زاهدان، 25 تا 27 فروردین.

4. محسن احدنژاد روشتی، 1387. آشکارسازی تغییرات فضایی تالاب هامون با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای چندزمانه و سیستم اطلاعات جغرافیایی، مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین المللی بحران آب، دانشگاه زابل، 20 تا 22 اسفند.

5. زمان شامحمدی حیدری، مهدی شهابی فر، بهناز عمادی، 1387. تاثیر تالاب هامون بر دمای سطح زمین در استان سیستان و بلوچستان، مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین المللی بحران آب، دانشگاه زابل، 20 تا 22 اسفند.

6. غلامرضا نوری، طیبه اربابی و سهیلا نوری، 1386. تالاب هامون حیات سیستان، انتشارات سمت.

7. سعد الله ولایتی و غلام­رضا میری، 1385. بررسی مسائل زیست محیطی دریاچه هامون، مجله پژوهش­های جغرافیایی، شماره 56، تابستان.

8. محمود علایی طالقانی، 1388. ژئومورفولوژی ایران، انتشارات قومس.

9. وحید راهداری و سعیده ملکی نجف­آبادی، 1389. کاربرد سنجش از دور در مطالعه تغییرات اکوسیستم تالاب هامون در دوره­های پرآبی و خشکسالی، مجموعه مقالات اولین همایش ملی مقابله با بیابانزایی و توسعه تالاب‌های کویری ایران، اراک.

  .P. Zawar-reza. S. Kingham, J. pearce, , 2005. Evaluation of a year-long dispersion modeling of PM10 using the meso-scale model TAPM for Christchurch, new Zealand, Science of the total Environment 349: 249-259.

11P. Hurley, 2008. TAPM V4. Part1: Technical Description, CSIRO Marine and Atmospheric Research Paper No. 25 , October 2008.