شناسایی معیارهای موثر در توزیع مکانی جنگل‌‌های مانگرو (مطالعه نمونه: جنگل‌‌های حرا)

Document Type: Research Paper

Authors

Abstract

جنگل‌‌های مانگرو یکی از حاصلخیزترین بوم‌سازگان‌ها در گستره زمین محسوب می شوند که در سال‌‌های اخیر به دلیل  فعالیت‌‌های انسانی و گاه سوانح طبیعی در معرض تهدید قرار گرفته اند. نبود معیارهای مدون حفاظتی برای گزینش پهنه‌‌های حفاظتی و یا شناسایی مکان‌‌هایی برای حفاظت بیرونی یا توسعه جنگلکاری‌‌ها، مراقبت و افزایش سطح مانگروها در سطح جهان را با چالش مواجه ساخته است. این نوشتار به دنبال شناسایی معیارها و شاخص‌‌های حفاظتی از گونه حرا به عنوان یکی از گونه‌‌های اصلی مانگرو است که دارای پراکنش وسیع و اهمیت اقتصادی و زیست‌‌محیطی زیادی در جهان می‌‌باشد. ابتدا ضمن بررسی 23 مطالعه صورت گرفته در سطح جهان و ایران و توجه به نتایج حاصله، معیارهای موثر در سه مقیاس جهانی، محلی و ساختاری و همچنین دو سطح مشترک جهانی- محلی و محلی- ساختاری طبقه بندی گردیدند. بر اساس بررسی صورت گرفته 3 معیار اصلی و 9 زیر معیار و 42 شاخص برای مکان‌‌‌یابی عرصه‌‌های مناسب برای توسعه اجتماع‌های حرا شناسایی شدند. 654/1 درصد از شاخص های شناسایی شده در سطح جهانی، 719/53 درصد در سطح محلی و 181/18 درصد در سطح ساختاری،744/10 درصد جهانی- محلی و 702/15 درصد محلی- ساختاری بود. از معیارهای اصلی شناسایی شده، معیار ویژگی‌‌های زمین و زیر معیارهای ویژگی‌‌های شیمیایی زمین و کیفیت آب از بیشترین اهمیت در توزیع مکانی جنگل های حرا برخوردارند. همچنین این بررسی نشان داد، اغلب معیارهای مورد توجه و استفاده، معطوف به معیارهای مقیاس محلی است.

ذوالفقار، سپیده .1387. مکان یابی برای حفاظت بیرونی سرو خمرهای از طریق ارزیابی چند معیاره مکانی. پایان نامه کارشناسی ارشد محیط زیست، دانشگاه تهران، دانشکده منابع طبیعی، کرج، 156ص.

صفا ایسینی، هنگامه؛ افشین دانه کار و احسان کامرانی. 1385. بررسی ساختار جنگل های حرا درحوزه کولقان، تیاب و کلاهی در تنگه هرمز، فصلنامه علوم محیطی، سال سوم، شماره 11(بهار): 1-10.

صفیاری، شهلا و محمد نصوری.1387. توسعه جنگلهای مانگرو · سازمان جنگلها، مراتع و
آبخیزداری کشور،اداره کل منابع طبیعی استان هرمزگان .ص498

عرفانی، ملیحه؛ غلامرضا نوری؛ افشین دانه کار؛ محمدرضا مروی مهاجر و بیت الله محمودی. 1388. بررسی پارامترهای رویشی جنگل های مانگرو خلیج گواتر در جنوب شرقی ایران. مجله تاکسونومی و بیوسیستماتیک، سال اول، شماره اول(زمستان): 33-46.

Akram, A., A. Alfarhan, E. Robinson andI.Aldjain. 2008. Pattern of Survival and Mortality of Mangrove Populations Grown at Al-Jubail Area (Saudi Arabia) of thePersian Gulf. American Journal of Agricultural and Biological Sciences, 3(3):610-616.

Ahmed, E. and Kh.A. Abdel-Hamid. 2007. Zonation Pattern of Avicennia marina and Rhizophora mucronata along the Red Sea Coast, Egypt. World Applied Sciences Journal, 2(4): 283-288.

Austin, J. 2004. Ex-situ Conservation and Translocation in Species Recovery. Canadian Wildlife Society, 79p.

Berger et al.2008. Advances and Limitations of Individual-Based Models to Analyze and Predict Dynamics of Mangrove Forests: A review. Aquatic Botany, 89 : 260–274.

Bhalla,R.S.,S. Ram and V. Srinivas. 2008. Studies on Vulnerability and Habitat Restoration along the CoromandelCoast.Pondicherry,India: FERAL, UNDP and UNTRS.245p.

Dahdouh-Guebas,F.2006.Mangrove Forests and Tsunami Protection. McGraw-Hill Yearbook ofScience&Technology,New York, USA.pp. 187- 191.

Foot, K. and D .Sinnett.2006. Best Practice Guidance for Land Regeneration Note 5: Imported soil or soil-forming materials placement.Other. forest research, farnham, surrey

Gab-Alla,A., I.Khafagi, W. Salamaand M.Fouda.2003.. Production of Nursery-Reared Seedlings of the Gray Mangrove Avicennia marina Under Laboratory Conditions. Egyptian Journal of Biology :pp. 55-61.

Gilman ,E and J. Ellison.2007. Efficacy of Alternative Low-cost Approaches to Mangrove Restoration,American Samoa.Estuaries and Coasts, 30 (4): 641–651.

He, B., T. Lai, H. Fan, W. Wang and H. Zheng.2007.Comparison of Flooding-Tolerance in Four Mangrove Species in a Diurnal Tidal Zone in the Beibu Gulf. Estuarine, Coastal and Shelf Science,74 : 254-262.

Hegazy, A. K.,A. A. Ali,F. G. Khadr and E. M. Azab. (in Press). Site-Dependent Variation in Populations of Avicennia marina (Forssk.) Vierh in SouthernSinai,Egypt.

UNEP, 2011. Economic Analysis of Mangrove Forests: A case study inGazi Bay,Kenya, UNEP, 42 p

.Joshi, H. and M. Ghose.2003. Forest Structure and Species Distribution Along Soil Salinity and pH Gradient in Mangrove Swamps of the Sundarbans. Tropical Ecology, 44(2): 197-206.

Kamali, B., R.Hashim.2010. Mangrove Restoration without Planting. Ecological Engineering,37(2):387_391

Kao ,W.Y., C.N. Shih  and T.T. Tsai.2004. Sensitivity to Chilling Temperatures and Distribution Differ in the Mangrove Species Kandelia candel and Avicennia marina. Tree Physiology, 24: 859– 864.

Krauss ,K.W., C. E. Lovelock, K. L. McKee, L. Lo´pez-Hoffman,S. M.L. Ewe and W. P. Sousa . 2008. Environmental Drivers in Mangrove Establishment and Early Developmentt: A review. Aquatic Botany ,89 : 105–127.

Luo, Zh., O. J. Sun and H. Xu.2011. A Comparison of Species Composition and Stand Structure Between Planted and Natural Mangrove Forests inShenzhenBay,South China. Journal of Plant Ecology .pp: 165–174.

 Nazim, K., M. Ahmed, M, Uzair khan,N. Khan, M. Wahab and M. F. siddi.2010. An Assessment of the Use of Avicennia marina  forsk vierh to Reclaim Watetloged and Saline Agricultural Land. Pak. J. Bot, 42(4): 2423-2428.

Omo-Irabor ,O. O, S. B. Olobaniyi , J. Akunna , V. Venus , J. M. Maina and C. Paradzayi. 2011.Mangrove Vulnerability Modeling in Parts of Western Niger Delta, Nigeria Using Satellite Images, GIS techniques and Spatial Multi-Criteria Analysis (SMCA). Environ Monit Assess ,178:39–51

Polidoro, B.A, K.E .Carpenter, L. Collins, N.C. Duke, A.M. Ellison, et al. 2010. The Loss of Species: Mangrove Extinction Risk and Geographic Areas of Global Concern. PLoS ONE 5(4): e10095. doi:10.1371/journal.pone.0010095

OtengAmoako, A. A., D. Louppe, M. Brink, R.H.M.J.Lemmens, L.P.A. Oyen and J.R. Cobbinah .2008. . . pota,7(1):timber1. International Tropical Timber Organization (ITTO), (PROTA) and Dutch Government .DGIS

Rakotomavo, A. and F. Fromard .2010.Dynamics of Mangrove Forests in the Mangoky River delta, Madagascar , Under the Influence of Natural and Human Factors.ForestEcology and Management ,259 : 1161–1169

Robert , E.M.R. , N.Koedam, H. Beeckman and N. Schmitz.2009. A Safe Hydraulic Architecture as Wood Anatomical Explanation for the Difference in Distribution of the Mangroves Avicennia And Rhizophora. Functional Ecology,23:649–657.

Said ,W. M. and N. O. M. Ehsan.2010. Morphological and Molecular Evidences Among Four Heteroforms of Avicennia marina (Forssk) Vierh. Journal of American Science,6:843_856.

Saifullah, S. M, S. Gul and F. Rasool.2004.Anomalous Aerial Roots in Grey Mangroves of an Arid . Pak. J. Bot., 36(2): 463-466

Twilley, R.R.1998. Mangrove Wetlands. In:Messina, M.G., Conner, W.H. (Eds.), Southern Forested Wetlands Ecology and Management. Lewis Publishers,Boca Raton. pp.445–473

Gilman, E., H. Van Lavieren, J. Ellison, V. Jungblut, L. Wilson, F. Areki, G. Brighouse, J. Bungitak, E. Dus, M. Henry, I. SauniJr., M. Kilman, E. Matthews, N. Teariki-Ruatu, S. Tukia, K. Yuknavage. 2006.PacificIslandMangroves in a Changing Climate and Rising Sea.UNEPRegionalSeasReports and Studies No. 179. United Nations Environment Programme,RegionalSeasProgramme,Nairobi, KENYA.70p.

Vannucci, M. 2002. Indowest pacific mangroves. Mangrove ecosystems.pp.123_215

Wang’ondu, V. W, J. G. Kairo, J. I. Kinyamario, F. B. Mwaura, J. O. Bosire, F. Dahdouh-Guebas and N. Koedam.2010. Phenology of Avicennia marina (Forsk.) Vierh. in a Disjunctly-Zoned Mangrove Stand in Kenya. Western Indian Ocean,  9( 2):135-144

Wells ,S., C. Ravilous, E. Corcoran. 2006. In the Front Line: Shoreline Protection and Other Ecosystem Services from Mangroves and Coral Reefs. United Nations Environment Programme World ConservationMonitoring Centre,Cambridge,UK, 33p.

ZaldIvar-Jiménez, M. A, J. A. Herrera-Silveira, C. Teutli-Hernandez and A. Francisco .2010.Conceptual Framework for Mangrove Restoration in the Yucatán Peninsula.Ecological Restoration.pp.333-