بررسی اهمیت تالاب به عنوان زیستگاه های میان‌‌گذر با نگرش تنوع‌‌گونه ای ( مطالعه موردی: تالاب های آبشینه و آقگل همدان)

Document Type: Research Paper

Authors

Abstract

مهاجرت از مشتق‌های فرایند تکامل، و وابسته به رفتار و تاریخ تکاملی گونه است که در اکثر پرندگان مشاهده می‌شود. از تالاب‌ها می‌توان به عنوان بوم‌سازگان هایی نام برد که در مهاجرت گونه‌ها از جمله پرندگان نقش به سزایی دارند. پرندگان نیز ازجمله گونه‌هایی هستند که به دلیل داشتن قدرت پرواز در اکثر مناطق گسترش پیدا کرده‌اند، بنابراین مطالعه روی زیستگاه‌ و مسیرهای مهاجرت می‌تواند در شناخت عادات رفتاری و حفاظت هر چه بهتر از زیستگاه‌های مورد استفاده پرندگان موثر باشد. در این مطالعه با بررسی دو تالاب از استان همدان نقش این دو تالاب  به عنوان زیستگاه‌های میان‌‌گذر (Stepping-stone) بررسی گردید. همچنین با شمارش کل پرندگان آبزی و کنار آبزی تالاب‌های آقگل و آبشینه در یک دوره 10 ماهه و بررسی شاخص تنوع گونه‌ای شانون- وینر مشخص شد در طول ماه‌های شهریور، مهر، آبان، اردیبهشت و خرداد تالاب آقگل دارای تنوع بیشتری نسبت به آبشینه بوده و در ماه‌‌های آذر، اسفند و فروردین تالاب آبشینه تنوع گونه‌ای بیشتری داشته ‌است. در ماه‌های دی و بهمن سطح هر دو تالاب یخ زده بود و هیچ گونه‌ای ثبت نگردید. از کل 58 گونه پرنده آبزی و کنار آبزی ثبت شده 46 گونه در تالاب آقگل و 42 گونه در تالاب آبشینه مشاهده شدند. در پایان به مهاجرت پرندگان و مفهوم زیستگاه‌های میان‌‌‌گذر و نقش این نوع زیستگاه‌ها اشاره شده است. تالاب‌ها به عنوان زیستگاه‌های میان‌‌گذر نیازمند توجه بیشتر جهت حفاظت و اقدامات مدیریتی هستند.

 

 [1] احمد مصدق, تنوع زیستی, موج سبز, 1384.

 

 [2] Mori, Y.N., Sodhi, S., Kawanishi, S., and Amagishi, S.Y., “The effect of human disturbance and flock composition on the flight distances of waterlow species”, Ethology, Vol. 19,(2001), 115-119 pp.

 [3] کوروش ربیعی, گزارش سرشماری نیمه زمستانه پرندگان مهاجر آبزی و کنارآبزی, اداره کل محیط زیست مازندران, 1381.

 [4] سید محمد باقر نبوی, بهروز بهروزی راد, سارا یوسفیان, تعیین تراکم، پراکنش و تنوع گونه‌ای پرندگان آبزی تالاب شادگان, مجله محیط شناسی,شماره 38, 1384, 109-116.

  [5] بهروز بهروزی راد و شهرام سپهرنیا,  اهمیت و نقش تالاب آب بند علی خان در حفاظت از پرندگان آبزی و کنارآبزی, فصل نامه علمی محیط زیست, شماره 25, 1380, 19-34.

 [6] امین گلشاهی, محمودرضا همامی و اولیا قلی خلیلی پور, بررسی تنوع گونه ای پرندگان آبزی و کنارآبزی زمستان گذران در تالاب های آلاگل، آلماگل، آجی گل و گمیشان, مجله علمی - تخصصی تالاب – دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز سال اول شماره اول پاییز 1388, 18-32 .

 [7] جمشید منصوری, راهنمای صحرایی پرندگان ایران, انتشارات فرزانه, 1387.

 [8] امین الله دیانی, پرندگان خاور میانه و خاور نزدیک, جلد اول، چاپ دوم، انتشارات دانشگاه تهران1376.

[9] Ramsar convention, “A directory of Wetland ofinternational importance ,Shadegan marshes of Khore Amaya and Khore Musa,” Book A directory of Wetland of international importance(2002).

 [10] بهروز بهروزی راد, علیرضا ریاحی بختیاری, ابولقاسم خالقی­زاده رستمی, بررسی تغییرات ماهانه­ی تنوع و تراکم پرندگان آبزی و کنارآبزی به منظور مدیریت تالاب­های بین­المللی سلکه و سیاه­کشیم, مجله محیط­شناسی شماره29 ,1381, 21ـ32.

[11] Elembergi, P.N., Poeysae, H., and Sjoeberg, K., “ Relationships between species number,lake size and resource diversity in assemblages of breeding waterfowl”, Biogeography, Vol. 21,(1994),75-84pp.

 [12] بهروز بهروزی راد, تالاب‌های ایران, انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح, چاپ اول 1387.

 [13] T.Orr, R., Animals In migration The Macmillan Company, New York, 1970.

 [14] DIAMOND, J.M., “THE ISLAND DILEMMA: LESSONS OF MODERN BIOGEOGRAPHIC STUDIES FOR THE DESIGN OF NATURAL RESERVES”, Biological  Conservation, Vol. 7,(1975),  129-146, pp.

 [15] Jackson, J.A., Bock, W.J., Olendorf, D., and Trumpey, J.E., “Animal Life Encyclopedia,” Book Animal Life Encyclopedia, Series Animal Life Encyclopedia 8, ed., Editor ed.^eds., 560. pp.

 [16] Nicholas Bayly, and Gomez, C., “Evaluating a stepping stone for Neotropical Migratory birds – the Belizean north-east biological corridor,” Book Evaluating a stepping stone for Neotropical Migratory birds – the Belizean north-east biological corridor, Series Evaluating a stepping stone for Neotropical Migratory birds – the Belizean north-east biological corridor, ed., Editor ed.^eds., University of Belize, (2008)94pp.

[17] Barati, A., Nouri, V., and Ghasemi, A., “Observations of Waterbirds at Abshineh Dam, Hamedan Province, Iran”, journal  Podoces, Vol. 4(1),(2009), 60-63pp.

[18] Torres , R., “ Waterfowl community structure of  Laguna Santo Domingo (Cordoba) during and annual cycle”, Rev. Asoc.Cienc. Nat. Litor. St.Tome, Vol. 26,(1995), 33-40, pp.

 [19] عباس عاشوری, کامران زلفی نژاد, بررسی سه ساله وضعیت پرندگان پارک ملی بوجاق, مجله علوم محیطی, شماره 11, 1385, 2-11.

 [20] Gooders, J., Birds of Britain & Europe, Wclv, London, 2001, 288pp.

[21] Krebs, C.J., Ecological Methodology, Jim Green, Canada, 1999, 620pp

[22] Shannon, C.E., “A mathematical theory of communication.”, The Bell System Technical Journal, Vol27 (1948),, 379-423 pp.

 

[23] Spellerberg,I.F., and Fedor, P.J., “ A tribute to Claude Shannon (1916-2001) and a plea for more rigorous use of species richness, species diversity and the ‘Shannon-Wiener’ Index”, Global Ecology & Biogeography, Vol. 12 (2003), 177-179pp.

[24] Inzunza, E.R., Hoffman, S.W., and Goodrich, L., “Stopover ecology of Neotropical migrants in Central Veracruz, Mexico,” Book Stopover ecology of Neotropical migrants in Central Veracruz, Mexico, Series Stopover ecology of Neotropical migrants in Central Veracruz, Mexico, ed., Editor ed.^eds., USDA Forest Service Gen, (2005), 191 pp.

[25] Parker, T.A., “Habitat, behaviour and spring migration of Cerulean Warblers in Belize”, American Birds, Vol. 48,(1994), 70-75  pp.

[26] Bloemmen, M., and T, Van der Sluis., “ Series European corridors: Strategiesf or corrid or development for target species, ed., Editor ed.^eds., ECNC, Tilburg, the Netherlands & Alterra, (2004), 34 pp.

 [27] Khaleghizadeh, A., Scott, D.A., Tohidifar, M., Musavi, S.B., Ghasemi, M., Sehhatisabet, M.E., Ashoori, A., Khani, A., Bakhtiari, P., Amini, H., Roselaar, C., Ayé, R., Ullman, M., Nezami, B., and Eskandari, F., “Rare Birds in Iran in 1980−2010”, Podoces, Vol. 6(1),(2011),  1–48 pp.

[28] Ashoori, A., Barati, A., and Reihanian, H.-r., “Recent observations of the Red Phalarope Phalaropus fulicarius at Boujagh National Park, Gilan Province, and Agh Gol wetland, Hamedan Province and its status in Iran”, Podoces, Vol. 2(2),(2007),  148-150 pp.