تدوین برنامه های جامع مدیریت تالاب‌ها با رویکرد مدیریت زیست بومی (مطالعه موردی: تالاب‌های پریشان، ارومیه و شادگان)

Document Type: Research Paper

Authors

Abstract

مدیریت تالاب‌ها بر خلاف سایر بوم‌سازگان‌های طبیعی تا حد قابل ملاحظه‌ای وابسته به شرایط حوضه آبریز و وضعیت فعالیت‌های بالادست می‌باشد. هرگونه فعالیت توسعه‌ای و بهره‌برداری از منابع در حوضه‌های آبریز منتهی به تالاب‌ها، پیامدهای قابل توجهی در تالاب‌های پایین دست خواهد داشت. به همین دلیل تدوین برنامه‌های مدیریت تالاب‌ها باید با رویکردهای فراگیر و در مقیاس‌ حوضه‌ای باشد. مهمترین رویکرد نوینی که می‌تواند پشتوانه تدوین و پیاده‌سازی برنامه‌های مدیریت تالاب‌ها در این مقیاس باشد رویکرد مدیریت زیست‌بومی است. طرح حفاظت از تالاب‌های ایران با به‌کارگیری رویکرد مدیریت زیست‌بومی طی فرآیندی کاملا مشارکتی در سطح حوضه‌آبریز و با همکاری کلیه ذینفعان از سطوح محلی تا ملی نسبت به تدوین برنامه‌های مدیریت جامع سه تالاب پریشان، دریاچه ارومیه و شادگان اقدام نموده است. بکارگیری این رویکرد زمینه مناسبی را برای همگرایی کلیه ذینفعان در فرآیند مدیریت تالاب‌های یاد شده فراهم آورده است. در نتیجه علاوه بر تصویب فرابخشی این برنامه‌های مدیریتی در هئیت محترم دولت به عنوان بالاترین مرجع فرابخشی، عملیاتی شدن پروژه‌های اجرایی برنامه‌مدیریت توسط مراجع مختلف آغاز گردیده است. بدیهی است که این رویکرد در مدیریت مناطق حفاظت شده تالابی رهیافت نوینی است که نهادینه شدن آن در مجموعه سازمان حفاظت محیط‌زیست و توسعه در سایر تالاب‌ها نقش مهمی در پایداری این زیست‌بوم‌های ارزشمند خواهد داشت. مقاله حاضر ضمن مرور مبانی روش شناسی، تجربه طرح حفاظت از تالاب‌های ایران در سه تالاب ارومیه، پریشان و شادگان را ارائه می‌دهد.

 

  1. اداره کل حفاظت محیط‌زیست خوزستان. 1390. برنامه جامع مدیریت تالاب شادگان، طرح حفاظت از تالاب‌های ایران.
  2. اداره کل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان غربی و شرقی. برنامه مدیریت جامع دریاچه ارومیه، طرح حفاظت از تالاب‌های ایران‌.
  3. اداره کل حفاظت محیط‌زیست فارس. 1389. برنامه جامع مدیریت تالاب پریشان، طرح حفاظت از تالاب‌های ایران.
  1. Moser, M.,, A. Lotfi. 2007. Guidelines for the Production of Management Plans for Project Demonstration Sites, Conservation of Iranian Wetlands Project.
  2. Ramsar Convention on Wetlands, Managing wetlands (hand book 16), Ramsar handbooks for the wise use of wetlands, 3rd edition, 2007.

3.Abbaspour, M, A., Nazaridoust. Determination of Environmental Water Requirements ofUrmiaLake- an Ecological Approach , International Journal of Environmental studies, Vol.64, No.2, April 2007, 161-169