امکان‌سنجی و ارزیابی ریسک استفاده از فاضلاب تصفیه‌شده در کشاورزی (مطالعه موردی: تصفیه‌خانه فاضلاب یزد)

Document Type: Research Paper

Authors

1 دانشجو

2 استادیار دانشکده منابع طبیعی و کویر شناسی

3 کارشناس ارشد محیط‌زیست

Abstract

افزایش جمعیت شکاف بین عرضه و تقاضای آب را افزایش داده و حتی در برخی بخش‌ها به سطح هشدار نیز رسیده‌است. در ایران که یکی از کشورهای در حال توسعه و با کاهش منابع آب تجدید‌شونده محسوب می‌شود، به‌عنوان یکی از سیاست‌های اقتصادی اجتماعی بر استفاده بهینه از منابع تجدید‌پذیر، به‌ویژه استفاده مجدد از فاضلاب‌ها تأکید شده است. این نوع استفاده‌ها می‌تواند ریسک‌هایی را در زمینه ایمنی، بهداشت و محیط‌زیست نیز به همراه داشته‌ باشد. در همین راستا در پژوهش حاضر به امکان‌سنجی استفاده از فاضلاب تصفیه‌شدة تصفیه‌خانه فاضلاب شهر یزد در کشاورزی پرداخته و مهم‌ترین ریسک‌های بالقوه در این زمینه شناسایی و ارزیابی گردیدند. بدین منظور تعداد 19 پارامتر مهم و اصلی برای مقایسه با استاندارد استفاده از پساب در کشاورزی و آبیاری، انتخاب و نتایج حاصل با شش استاندارد EPA، WHO، FAO، ترکیه، اردن و سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران مقایسه شد. نتایج نشان می‌دهد که به‌جز در مورد پارامتر‌های سدیم، کل املاح محلول، کلیفرم کل و کلیفرم گوارشی، که بالاتر از حد مجاز برای استاندارد سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران بودند، تمامی پارامترهای دیگر پایین‌تر از حد مجاز در استاندارد سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران بودند. همچنین با استفاده از روش آنالیز مقدماتی خطر، تعداد 15 ریسک ایمنی، بهداشتی و محیط‌زیستی شناسایی و با استفاده از ماتریس ارزیابی ریسک اولویت‌بندی گردیدند که طبق نتایج پنج ریسک در محدوده غیر قابل قبول چهار ریسک در محدوده لزوم اقدام برای کاهش ریسک و شش ریسک نیز در محدوده بهبود مستمر قرار دارند.  

- اکبری، حسن.، حبیبی‌پور، اعظم.، پورچیت‌ساز، آرزو.، تیموری، مهدی.، (1391) "تالاب‌های مصنوعی فرصتی برای حفظ تنوع زیستی (مطالعه موردی: تصفیه‌خانه یزد)"، فصلنامه علوم و مهندسی محیط‌زیست ، شماره 53 و 54: 53-58.

 - جوزی، علی.، (1388) "ارزیابی و مدیریت ریسک"، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 344 ص.

 - جهانگیری، مهدی.، نوروزی، محمد‌امین.، (1394) "مدیریت و ارزیابی ریسک"، جلد اول، چاپ دوم، فن آوران، تهران، 221 ص.

 - شرفی، کیومرث.، درایت، جمشید.، خدادادی، تارخ.، اسدی، فاطمه.، پورعشق، یوسف.، (1390) "مقایسه کارایی نیزار مصنوعی و لجن فعال متعارف در حذف کیست تک یاخته و تخم انگل ( مطالعه موردی: تصفیه‌خانه‌های فاضلاب قصر‌شیرین و کرمانشاه)"، مجله سلامت و بهداشت اردبیل، 2(3): 7-13.

 - شریعت، سید محمود.، منوری، سید مسعود.، و سبحانی، فریبا.، (1392) "ارزیابی ریسک زیست‌محیطی معدن کاری در تالاب‌ها (مطالعه موردی: تالاب میقان استان مرکزی)"، فصلنامه علمی پژوهشی اکوبیولوژی تالاب- دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، 5(16): 41-52.

 - غلمانی، سید وحید.، صالحی وزیری، اکبر.، طالبی همت‌آبادی، پروانه.، کریمی، بهروز.، (1388) "بررسی و مقایسه کارآیی سیستم‌های نیزار زیر سطحی در تصفیه فاضلاب شهر یزد"، دوازدهمین همایش ملی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران.

 - غنیرزاده، قادر.، قانعیان، محمد‌تقی.، (1389) "ضرورت توجه به جنبه‌های بهداشتی، ایمنی و محیط‌ زیست (HSE) استفاده مجدد از پساب در کشاورزی"، دومین سمینار

ملی جایگاه آب‌های بازیافتی و پساب در مدیریت منابع آب- کاربردها در کشاورزی و فضای سبز، مشهد.

 - قربانی، هادی.، (1388) "فواید و چالش‌های زیست‌محیطی کاربرد پساب در آبیاری"، سومین همایش و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط‌زیست، تهران.

 - میر‌جلیلی، علی رضا. ،میرجلیلی، علی اصغر.، (1388) "اصول و مبانی ارزیابی و مدیریت ریسک در محیط‌زیست، جلد اول، اندیشمندان یزد، 243 ص.

 - یوسفی، ذبیح الله.، محمد‌پور تهمتن، رضاعلی.، ززولی، محمدعلی.، و حسینی، سید مجتبی.، (1392) "ارزیابی کارآیی وتلند مصنوعی زیر سطحی با جریان افقی در تصفیه فاضلاب"، مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، (23)99، 13- 26. 

- EPA, (1977) “Process design manual for land treatment of municipal wastewater”, Report 625/1-77-008. Us Environment Protection Agency, Circinnatei, Ohio.

- FAO, (1989) “Wastewater quality guidelines for agricultural use”, Irrigation and Drainage paper.

- Flaus, J. M., (2013) “Risk Analysis Socio-technical and Industrial Systems”, John Wiley & Sons, Inc., United States, 368 Pp.

- Guang, G., (2004) “behavior and effects of surfactants and their degradation products in the environment”, journal of environment international, 21, 1-15.

- IRCWD, (1985), “Health Aspects of Wastewater and Excreta Use in Agriculture and Aquaculture”, the Engelberg Report, Dubendorf, Switzerland: International Reference Centre for Waste Disposal.

- ISO/ FDIS, 31000, (2009), (E) Risk management- Principles and guidelines.

- Kihila, J., Mtei, K.M and Njau, K. N., (2014) “Wastewater treatment for reuse in urban agriculture; the case of Moshi Municipality”, Tanzania, Physics and Chemistry of the Earth, 72–75, 104–110.

- Russell, R.C., (1999) “Constructed wetlands and

Mosquitoes: Health hazards and management options”, An Australian perspective, Ecological Engineering., 12. 107-124.

- Ternes, T.A., Joss, A and Siegrist, H., (2004) “Scrutinizing pharmaceuticals and personal care products in wastewater treatment”, Environmental Science Technology, 38 (20), 392-399.

- WHO, (1989) “Health Guidelines for the Use of Wastewater in Agriculture and Aquaculture”, WHO Technical Report Series, no. 778. Report of a Scientific Group, Geneva: World Health Organization.

- Wu, S., Wallace, S., Brix, H., Kuschk, P., Kipkemoi, K. W., Masi, F and Dong, R., (2015) “Treatment of industrial effluents n constructed wetlands: Challenges, operational strategies and overall performance”, Environmental Pollution,  201. 107-120.             

 - Xiao, X., and Zhou, Z., (2011) “The Prevention and Control of Environmental Liability Based on Environmental Risk Management and Assessment in Enterprise”, Quantitative Financial Risk Management Computational Risk Management, 1, 217-226.

- Yeh, T.Y and Wu, CH., (2009) “Pollutant removal within hybrid constructed wetland systems in tropical regions”, Water Science and Technology, 59(2), 233-240.

- Zhou, J.B., Jiang, M.M., Chen, B. and Chen, G.Q (2009) “Emergy evaluations for constructed wetland and conventional wastewater treatments”, Communications in Nonliner Science and Numerical Simulation, 14. 1781-1789.