بررسی شاخص‌‌های تنوع زیستی شکم‌‌پایان مناطق بین جزر و مدی بندرهای عسلویه و بوشهر

Authors

Abstract

سواحل و مناطق بین جزر و مدی به‌‌‌عنوان یکی از مهمترین بوم‌سازگان‌‌های دریایی بوده که از نظر بوم‌شناسی دارای اهمیت ویژه‌‌ای می‌‌باشند. شکم‌‌پایان به‌‌علت حضور در بستر و قدرت اندک در تغییر مکان می‌‌توانند به‌‌عنوان شاخصی مهم به‌‌منظور تعیین تاثیر مخرب فعالیت‌های انسان بر سواحل به کار روند. در این پژوهش شاخص‌‌های تنوع زیستی گونه‌‌های شکم‌‌پایان مناطق ساحلی بندر عسلویه و بندر بوشهر محاسبه و با هم مقایسه شدند. شاخص‌‌های غنای گونه‌‌ای مارگالف، تنوع گونه‌‌ای شانون‌‌وینر و غالبیت سیمپسون برای شکم‌‌پایان سواحل گلی، ماسه‌‌ای و صخره‌‌ای در دو منطقه محاسبه گردید. نتایج نشان‌‌دهنده وجود تنوع بالای شکم پایان در دو منطقه بود. با توجه به نتایج به‌‌دست آمده مشخص گردید که در فصل زمستان نسبت به تابستان شاخص‌‌های غنای گونه‌‌ای مارگالف و غالبیت گونه‌‌ای سیمپسون کاهش یافته ولی شاخص شانون‌‌وینر افزایش نشان می‌‌دهد. از نظر غنا و تنوع گونه‌‌ای بسترهای گلی و ماسه‌‌ای عسلویه دارای تنوع بالاتر نسبت به بوشهر ولی بسترهای صخره‌‌ای بوشهر تنوع و غنای گونه‌‌ای بالاتری را نشان دادند. بالاترین میزان به‌‌دست آمده برای تنوع گونه‌‌ای و به تبع پایین‌‌ترین میزان غالبیت گونه‌‌ای به بسترهای صخره‌‌ای بوشهر در فصل تابستان مربوط می‌‌شود و کمترین تنوع گونه‌‌ای و بالاترین میزان غالبیت به بسترهای ماسه‌‌ای بوشهر در فصل زمستان تعلق دارد. به‌‌طور کلی بر اساس نتایج به‌‌دست آمده می‌‌توان نتیجه گرفت که گونه‌‌های شکم‌‌پایی که بسترهای سخت را برای زیست ترجیح می‌‌دهند در سواحل بوشهر دارای تنوع بالاتری هستند. همچنین شکم‌‌پایان حفار که بسترهای نرم را ترجیح می‌‌دهند در سواحل عسلویه بیش از بوشهر یافت می‌‌شوند.  

  1. امینی یکتا، ف.، 1387. شناسایی و بررسی تغییرات زمانی تنوع گونه ای شکم پایان بین جزر و مدی سواحل جنوبی قشم. پایان نامه کارشناسی ارشد جانوران دریا، دانشگاه شهید بهشتی تهران  .
  2. تجلی پور، م.، 1373. بررسی تکمیلی سیستماتیک وانتشار نرم تنان سواحل ایرانی خلیج فارس. انتشارات خیبر.
  3. حسین زاده صحافی، ه.، 1379. اطلس نرم تنان خلیج فارس و دریای عمان. انتشارات موسسه تحقیقات شیلات ایران.  ص 248.
  4. شریفی پور. ر.، دانه کار، الف. و نوری، ج. 1384. ارزیابی حساسیت فیزیکی نوار ساحلی استان بوشهر بر اساس شاخص حساسیت زیست محیطی (ESI)، علوم محیطی7، 45-52.
  5. کهن، الف. و ز. بادبردست، 1390. تاثیر میزان اکسیژن محلول (DO ) برگونه های شکم پایان: مطالعه موردی سواحل بندر بوشهر. اولین همایش ملی زیست شناسی ایران. دانشگاه آزاد اسلامی واحد فلاورجان، 10-11 بهمن.
  6. وزیری زاده، الف. و حسینی، ع.، 1385. بررسی اثر فاضلاب های شهری بر تنوع گونه ای و پراکنش شکم پایان منطقه بین جزر و مدی سواحل بوشهر. آب و فاضلاب، شماره 60، 72-65.
  1. Abbott, A., (2000). Compendium of sea shells, 2nd Ed., Madsen Publishing Associated, 215 ­ 450.
  2. Abbott, R. T. and Morris, A. P. (2001). A Field Guide to Shells: Atlantic and Gulf Coasts and the West Indies. Houghton Mifflin Harcourt. 512 pp.
  3. Abbott, R. T., Zim, H. S. and Sandstrom, G. F. (2001). Seashells of North America: A Guide to Field Identification. St. Martin's Press. 280 pp.
  4. Al-Khayat J. A. (2005). Some Macrobenthic Invertebrates in Qatari Waters. Qatar University Science Journal, 25: 126-136.
  5. Andrew, S.Y., Sigvaldadottir, E., and Helgason, G.V. (1996). Macrofauna: polychaeta, mollusks, and crustacean In: Methods for the examination of organism diversity in soils and sediment, 3rd Ed., Hall, G.S., UNESCO Press, Cambridge, 345-450.
  6. Bouchet P., Rocroi J. P., Frýda, J., Hausdorf, B., Ponder W., Valdes A. and Warén A. (2005). Classification and nomenclature of gastropod families. Malacologia: International Journal of Malacology, 47(1-2). ConchBooks: Hackenheim, Germany. 397 pp.
  7. Gray, J. (2002). The ecology of marine sediments, 1st Ed., Cambridge University Press, 100-120.
  8. Grizzle, R.E. (1984). Pollution indicator species of macrobenthic in a coastal lagoon. Mar. Ecol. Prog. Ser.  18: 191-200.
  9. Holmes, N.A., and McIntyre, A. (2004). Methods for the study of marine benthos, 2nd Ed., IBP Handbook, NO. 16, Oxford, 148-192.
  10. Jones, D.A. (1986). A Field guide to the sea shores of Kuwait and the Persian Gulf, 1st Ed., University of Kuwait, Bland Ford Press, 140 -157.