ارزیابی حساسیت فیزیکی سواحل غربی استان هرمزگان در برابر آلودگی نفتی بر اساس کدهای NOAA

Author

Abstract

مناطق ساحلی نواحی پویایی از عملکرد متقابل زمین، آب و اتمسفر هستند که در عین حال تحت تاثیر تغییرات دائم طبیعی و دست‌کاری انسان قرار دارند. پژوهش حاضر، با هدف تعیین حساسیت فیزیکی مناطق ساحلی غرب استان هرمزگان با استفاده از روش شاخص حساسیت زیست محیطی (ESI) که از جمله روش‌های آزمون شده در سطح جهانی برای شناسایی مناطق حساس ساحلی در برابر انتشار مواد نفتی و آلاینده ارائه شده توسط سازمان نوآ، انجام شده است. به همین منظور با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، نقشه‌های خصوصیات زمین‌شناسی ساحل، شکل اراضی ساحلی، شرایط هیدرودینامیکی (جزر و مد و انرژی امواج)، شیب، تالاب‌ها و پوشش گیاهی و همچنین اطلاعات برداشت شده از بازدیدهای میدانی؛ منطقه بر اساس کدهای ارایه شده توسط نوآ در سیستم اطلاعات جغرافیایی طبقه‌بندی گردید. با توجه به نتایج بدست آمده از مجموع Km260/1635 محدوده مورد مطالعه، 17/15 درصد را سواحل ماسه‌ای-شنی، 07/13 درصد را سواحل ماسه‌ای دانه درشت، 30/8 درصد ساختارهای انسان ساخت مستحکم در پناه، 85/6 درصد پهنه‌های جزرومدی در معرض امواج و 52/26 درصد را سواحل دارای پوشش مانگرو تشکیل می‌دهد. نتایج همچنین مشخص نمود که 42/45 درصد مساحت محدوده مورد مطالعه دارای حساسیت بسیار بالابوده و در صورت بروز آلودگی نفتی آن را در خود نگه داشته و براحتی پاک نمی‌شود که این خود دلیلی بر توجه بیشتر به مدیریت سواحل در این استان است.

  1. اخوان­پیشخانی، ح. 1389. تعیین حساسیت سواحل غربی استان هرمزگان با کاربرد شاخص حساسیت محیط زیستی (ESI) در راستای مدیریت آلودگی نفتی. پایان نامه کارشناسی ارشد مدیریت محیط زیست،دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس.
  2. پرهیزی، ا. 1386. گام اول برای حفظ محیط زیست در خلیج­فارس و دریای­عمان(تاسیس منطقه ویژه دریایی). ماهنامه پیام دریا. شماره 163. 29-28.
  3. پور وخشوری، س. 1378. حساسیت­های زیست محیطی در اشکال زمین شناختی سواحل جنوبی ایران. فصلنامه محیط زیست. شماره29. 41-32.
  4. ثروتی، م.ر. 1381. جغرافیای طبیعی دریاها و سواحل. انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه­ها (سمت). 240صفحه.
  5. دانه­کار، ا.،  و ه. مجنونیان.1383. معیارهای پیشنهادی برای ارزیابی مناطق ساحلی- دریایی به منظور تعیین مناطق تحت حفاظت ساحلی- دریایی ایران(مطالعه موردی: ارزیابی مناطق تحت حفاظت سواحل دریای خزر). فصلنامه محیط شناسی. شماره 35. 32-9.
  6. دانه­کار، ا . 1379. الزامات­زیست محیطی در مدیریت سواحل ایران. فصلنامه محیط زیست. شماره 31. 42-34.
  7. دانه­کار، ا . 1382. معیارهای شناسایی و انتخاب مناطق حساس دریایی ایران. ماهنامه بندر و دریا. سال هجدهم. شماره101و 102. 12- 8 .
  8. شریفی­پور، ر.، ا. دانه­کار.،  و ج. نوری. 1384. ارزیابی حسایست فیزیکی نوار ساحلی استان بوشهر براساس شاخص حساسیت زیست محیطی ESI. فصلنامه علوم محیطی. شماره7. 51-45.
  9. شریفی­پور، ر.، ا. دانه­کار.، و ج. نوری. 1387. ارزیابی حساسیت زیست محیطی سواحل شمالی خلیج فارس با توجه به ارزش­های حفاظتی و کانون­های آلوده­ساز. فصلنامه محیط شناسی. سال سی و چهارم. شماره 48. 102-89.
  10. شریفی­پور، ر.، و ا. دانه­کار. 1386. پهنه­بندی سواحل منطقه آزاد چابهار براساس ملاحظات زیست محیطی. ماهنامه بندر و دریا. شماره7 (پیاپی 142). 73-70.  
  11. مجنونیان، ه. 1379. مناطق حفاظت شده ایران: مبانی و تدابیر حفاظت از پارکها و مناطق. انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست. 742صفحه.
  12. مجنونیان، ه.، و پ. میراب­زاده. 1381. مناطق حفاظت شده ساحلی- دریایی(ارزش‌ها و کارکردها). انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست. 406 صفحه.  
    1. Agardy, M.T. 1993. Accommodating ecotourism in multiple uses planning of coastal and marine protected areas. Oceanic & Coastal Management, WWF,WashingtonDC2003,USA.
    2. Edgren, G. 1993. Expected economic and demographic developments in coastal zone worldwide. InWorldCoast, 93(eds p. Beukenkamp, P. Gunther, et al), p.p.367-370, National Institute for coastal and Marin Management,CoastalZoneManagementCenter, Noordwijk, The Netherlands.
    3. IMO/MEPC 46/23. 2001. Guidelines for the identification and designation of particularly sensitive sea areas. ANNEX 6, Jan.
    4. IMO/MEPC،2006.Guidelines for the identification and designation of particularly and Sensitive Sea Area. International Maritime Organization.
    5. Kay, R., and J. Alder. 1999. Coastal Planning and Management. Span Press.USA. 375pp.
    6. Laffon, B.,  T. Rabade, E. Pasaro, and J. Mendez. 2006. Monitoring of the impact of prestige oil spill on Mytilus galloprovincialis from Galician coast. Environmental International. 32: 342-348.
    7. Mangor, k. 2001. Shoreline Management Guidelines. DHI Water & Environment.Denmark, 232pp.
    8. Michel, J. 1999. The Archetypical Environmental Sensitivity Index. Research Planning,Inc.NOAAsOceanService.
    9. NOAA. 2002. Environmental Sensitivity Index Guidelines, version3.0. NOAA Technical Memorandum NOS OR&R 11.Seattle: Hazardous Response and Assessment Division, National Oceanic and Atmospheric Administration: 117.
    10. Pak.A., and M. Farajzadeh.2007.Iran’s Integrated Coastal Zone Management plan:Persian Gulf,OmanSea, and southernCaspian Seacoastlines. Ocean & Coastal Management. 50: 754-773.