بررسی میزان تجمع نیترات در محصول سیب زمینی و گوجه فرنگی

Authors

Abstract

هدف اصلی این تحقیق تأثیر استفاده از کودهای نیتراته روی تجمع نیترات در گیاه بود. تحقیق در مزارع کشاورزان (حد فاصل چناران – قوچان) انجام شد. محصولا ت انتخابی گوجه فرنگی و سیب زمینی بود. روش آبیاری در تمام مزارع روش آبیاری شیاری (نشتی) بود و همچنین اطمینان کامل از عدم کاربرد فاضلاب و یا پساب حاصل گردید. در طول فصل رشد میزان آب مصرفی و نیز کود نیتروژنه در تمام مزارع اندازه​گیری گردید. در ابتدا، طول فصل رشد و انتهای فصل رشد میزان نیترات در آب با روش اسپکتروفتومتری و در خاک با روش میکرو کجلدال اندازه گیری شد. همچنین میزان باقیمانده نیترات بعد از برداشت در محصول سیب زمینی و گوجه فرنگی با روش اسپکتروفتومتری (طیف سنجی) در طول موج 540 نانومتر اندازه​گیری شد. نتایج نشان داد که در تمام مزارع انتخابی میزان آب مصرفی و نیز کود بیشتر از حد نیاز بود. با افزایش میزان آب مصرفی مقدار نیترات در دو عمق 30-0 و 60-30 سانتیمتری کاهش یافت در صورتی که با افزایش میزان مصرف کود اوره، مقدار نیترات باقیمانده در خاک در انتهای فصل افزایش یافت. از نظر میزان باقیمانده نیترات در گیاه، هر چقدر میزان آب مصرفی افزایش یافت، غلظت نیترات در گیاه کاهش یافت در صورتی که با افزایش میزان کاربرد کود، باقیمانده نیترات در گیاه افزایش یافت. با توجه به مصرف تازه‌خوری بسیاری از سبزیها، مصرف نامناسب کودهای شیمیایی می​تواند علاوه بر مسائل زیست محیطی و ایجاد آلودگی در منابع آب و خاک، مشکلات زیادی از نظر سلامتی (تجمع نیترات) برای مصرف کنندگان به بار آورد، بنابراین تغذیه متعادل از اهمیت بسزایی برخوردار است.

1ـ بی نام. 1375. روشهای تجزیه گیاه. جلد اول. نشریه فنی شماره 982، وزارت جهادکشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، موسسه تحقیقات خاک و آب کشور.

2ـ جلینی، م. 1381. بررسی حرکت آب و ازت تحت شرایط تنش آبی. پایان نامه مقطع دکتری ، رشته آبیاری و زهکشی، دانشگاه آزاد اسلامی – واحد علوم و تحقیقات. 169 صفحه.

3ـ حجازی، الف.، م. شاهوردی و ج. آردفروش. 1383. روش های شاخص در اندازه گیری تجزیه گیاهی. انتشارات دانشگاه تهران.

4ـ خواجه پور، م. ر.، ف، رئیسی و  الف. جلالیان. 1368. اثرات کودهای ازت، فسفر و پتاسیم بر غلظت این عناصر در دمبرگ و غده های سیب زمینی، مجله تحقیقات کشاورزی ایران، جلد هشتم، شماره دو، شیراز، ایران.

5ـ رضائیان باجگبران، س. 1385. بررسی وضعیت تجمع نیترات در سبزی و صیفی شهرستانهای مشهد، نیشابور و سبزوار. گزارش نهایی طرح تحقیقاتی، سازمان جهاد کشاورزی و مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی. 26 صفحه.

6ـ طباطبایی، س. ج و م. ج. ملکوتی. 1376. اثر مقادیر مختلف اوره و تاثیر متقابل آن با فسفر و پتاسیم بر عملکرد و تجمع نیترات در سیب زمینی. مجله علمی پژوهشی خاک و آب، جلد 11، شماره 1، موسسه تحقیقات خاک و آب، تهران، ایران.

7ـ لشکری پور، غ و م. غفوری. 1381. بررسی وضعیت نیترات در آبهای زیرزمینی مشهد، مجله آب و فاضلاب، شماره 41، صفحات 2 تا 7.

8ـ لطیف، م.، س. ف. موسوی، م. افیونی و س. ولایتی. 1384. بررسی آلودگی نیترات و منشایابی آن در آبهای زیرزمینی دشت مشهد. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، سال 12، شماره 2، خرداد- تیر 1384، صفحات 21 تا 31. 

9ـ محمودیان، ع. 1364. وضعیت فاضلاب در ایران و آلودگی های ناشی از تخلیه آنها به منابع آب. مجله آب، صفحات 43 تا 53.

10ـ ملکوتی، م. ج و س. ج. طباطبایی. 1377. استفاده از کودهای آلی و شیمیایی برای افزایش تولید و کنترل غلظت نیترات در غده های سیب زمینی در ایران. شورای عالی سیاستگذاری کاهش مصرف سموم و کودهای شیمیایی، نشر آموزش کشاورزی، معاونت تات وزارت جهاد کشاورزی، کرج، ایران.

11ـ ملکوتی، م. ج و م. ن. غیبی. 1379. تعیین حد بحرانی عناصر غذایی موثر در خاک، گیاه و میوه. نشر آموزش کشاورزی. 92 صفحه.

12ـ ملکوتی، م. ج.، الف. بغوری، الف. گلچین و م. خانی. 1379. کنترل کیفی کودهای فسفاتی ضرورت انکارناپذیر در راستای نیل به کشاورزی پایدار (یاداشت فنی 2)، نشریه علمی پژوهشی موسسه تحقیقات خاک و آب (ویژنامه کشاورزی پایدار) جلد 12، شماره 9، موسسه تحقیقات خاک و آب، تهران، ایران.

13ـ ملکوتی، م. ج.، الف. ترابی و س. ج. طباطبائی. 1379. اثرات سوء کادمیم و روشهای کاهش غلظت آن در محصولات کشاورزی. نشریه فنی شماره 67، نشر آموزش کشاورزی، معاونت تات وزارت جهاد کشاورزی، کرج، ایران.

14ـ ملکوتی، م.ج.، الف. بای بوردی.، و س.ج. طباطبایی. 1383. مصرف بهینه کود گامی موثر در افزایش عملکرد، بهبود کیفیت و کاهش آلاینده­ها در محصولات سبزی و صیفی و ارتقای سطح سلامت جامعه. نشر علوم کشاورزی، چاپ اول، 338 صفحه.

15ـ ملکوتی، م.ج.، الف. نوری، س. سماواتی و م. بصیرت. 1384. علل تجمع نیترات در سبزیهای میوه ای (خیار، گوجه فرنگی و ...) و روشهای کنترل آن. نشریه فنی شماره 414، انتشارات سینا، وزارت جهاد کشاورزی، موسسه تحقیقات خاک و آب، تهران، ایران.

16ـ یزداندوست همدانی، م. 1379. بررسی ارتباط مقدار مصرف ازت با تجمع نیترات در ارقام سیب زمینی. گزارش نهایی طرح تحقیقاتی، مرکز تحقیقات کشاورزی همدان، بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، 19 صفحه.

17- Darwish. T., T. Atallah, M. Elkhatb, and S. Hajasan. 2002. Impact of irrigation and fertigation on No3 leaching and soil-griound water contamination inLebanon. 17th WCSS, 14-21 Agaust 2002,Thailand.

18- Errebhi, M., C.J.Rosen,S.C.Gupta, and D.E. Birong. 1998. Potato yield response and nitrate leaching as influnced by nitrogen management. Agron.J. 90: 10-15.

19-   Roberts, S., W.H. Weaver, J.P. Phelps. 1982. Effect of rate and time of fertilization on nitrogen and yield of Russet Burbank potatoes in a sandy soil. Agron. J. 69: 251-257.