بررسی وضعیت پراکندگی کفتار(Hyaena hyaena) در پارک ملی خجیر

Author

Abstract

طی 22 بازدید میدانی که 110 ساعت صرف آن شد و در یک دورۀ دو ساله از آذرماه 1380 تا خرداد ماه 1382 پراکندگی کفتار به منظور تهیه نقشه پراکندگی و تعیین محدوده پراکندگی بررسی شد. به این منظور، پارک ملی خجیر به سه بخش تقسیم شد و حضور کفتار راه راه ایرانی(Hyaena hyaena hyaena) با مشاهدۀ مستقیم و غیر مستقیم یعنی آثار و شواهد به جای مانده از آن مانند: سرگین، ردپا، پلت، وجود لانه و لاشه ثبت شد. در مجموع، 8 قلاده کفتار مشاهده و 16 مورد آثار و شواهد حضور حیوان ثبت شد. برای این کار، ابتدا پارک ملی خجیر به سه بخش به عنوان بخش‌های مطالعاتی تقسیم و مسیرهای پیمایش در هر یک مشخص شد. پس از پیمودن مسیرها و ثبت اطلاعات صحرایی، انتقال نقاط حاصل از مجموع بازدیدها با نرم افزار Arc view روی نقشه پارک  انجام شد. در این بررسی معلوم شد که محدودۀ پراکندگی کفتار در پارک ملی خجیر در قسمت‌های جنوب و جنوب غربی بیشتر است به خصوص در منطقه آبدره و گردنه حسین خانی پراکندگی بیشتری دارد. بر اساس نتایج به‌دست آمده بیشترین نقاط حضور کفتار به بخش شماره 3 تعلق گرفت و در بخش شماره 1 هیچ‌گونه آثاری مبنی بر وجود این حیوان مشاهده نشد. در سال‌های گذشته کفتار پراکندگی وسیعی در پارک ملی خجیر داشته، اما متاسفانه، در سال‌های اخیر به علل مختلف از قبیل: تصادف با اتومبیل (جاده پاسداران- پارچین)، اشغال زیستگاه توسط دستگاه‌های دولتی و غیر دولتی ، فعالیت‌های نظامی ، قرار دادن طعمه مسموم، شکار توسط افراد محلی ، تعقیب و زخمی شدن توسط سگ‌های گله ، جمعیت آنها به شدت کاهش یافته است.

1- ثابتی.علی و همکاران،1374، مطالعات نیمه تفضیلی طرح اکولوژیکی تهران بزرگ، معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران.

2- ضیایی. هوشنگ،1387، راهنمای صحرایی پستانداران ایران، کانون آشنایی با حیات وحش.

3- قاسمی. مجتبی ، 1377، مدیریت بهسازی پارکهای ملی خجیر و سرخه حصار و حفظ آن با توسعه شهری. پایان نامه کارشناسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال.

4- کرمی.محمود، ریاضی.برهان، کلانی.نازنین. سال سوم، شماره11، بهار1385، ارزیابی زیستگاه کفتار راه راه ایرانی در پارک ملی خجیر و ارائه مدل نمایه مطلوبیت با کمک روش HEP. فصلنامه علوم محیطی. پژوهشکده علوم محیطی. دانشگاه شهید بهشتی.

5- کرمی.محمود، ریاضی.برهان، کلانی.نازنین، دوره دهم، شماره دوم، تابستان 1387. بررسی پراکنش فصلی کفتار راه راه ایرانی در پارک ملی خجیر. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست. انجمن متخصصان محیط زیست.

6- کرمی.محمود، ریاضی.برهان ،کلانی.نازنین،  اسلامی دهکردی.مرتضی، مهدوی.علیرضا، زیر چاپ، بررسی نگرش افراد محلی نسبت به کفتار راه راه ایرانی در پارک ملی خجیر. مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست. انجمن متخصصان محیط زیست.

7- مخدوم.مجید و همکاران، 1366، طرح جامع پارکداری پارک‌های ملی خجیر و سرخه حصار، سازمان حفاظت محیط زیست.

8- مشاور بوم آباد، مطالعات طرح مدیریت جاجرود،  1381، سازمان حفاظت محیط زیست.

 9 -Burton,M. & Burton,R., (1970). The International wildlife Encyclopedia,B.P.C, Vol 18,pp410.

10- Can,O.E., (2004) . Striped hyaena:National Geographic, March 2004.Turkey.

11- Kuhn, Brian., (2001) . The food collecting behaviour of the striped hyaena inJordan:BRL News letter .pp18-20.

12- Leakey,L .N .,Milledge ,A .H . ,Leakey, S.M.,Edung,J.,Haynes,P.,Kiptoo,D.k.&Mc george.A., (1999) . Diet of Striped hyaena inNorthern Kenya:Afri.J.Ecol.37:314-326.

13- Maude,G., (2005) . The comparative Ecology of the brown hyaena inMakgadikgadiNational parkand a Neighbouring community Cattle Area inBotswana.

14- Mills,M.G.L. and Hofer,H.(compilers). (1998) Hyaenas. status and Conservation Action plan. Iucn/SSC Hyaena. Specialist Group. Iucn. Gland, switzer land andcambridge,UK. Vi-155 pp.

 

15- Stuart,C. & Stuart,T., (1992) . Field Guide Mammals ofSouthern Africa, pub. Cornelis struik house, pp148-150.