ارزیابی تأثیرپذیری پارامترهای شیمیایی خاک از کاربری‌های مختلف (مطالعه موردی: شهرستان خاتم)

Document Type: Research Paper

Authors

1 استادیار پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری بیابان زدایی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری آبخیزداری، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد بیابان زدایی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

Abstract

توان تولید خاک حاصل فرآیندهای فیزیکی، شیمیایی و زیستی آن میباشد. توازن پایدار این فرآیندها بههمراه مدیریت مناسب بهرهبرداری از خاک، موجب تداوم باروری آن میشود و هرگونه اقدام در جهت برهم زدن این تعادل ممکن است اثرات جبران‌‌‌ناپذیری به دنبال داشته باشد. با این هدف، شهرستان خاتم به‌عنوان منطقه مورد مطالعه انتخاب گردید ونقشه‌های مختلف منطقه شامل نقشه خاک، طبقات ارتفاعی و کاربری اراضی با نرم‌افزارهای ArcGIS9.3 و ENVIتهیه شد. چهار کاربری غالب منطقه شامل اراضی آبی تک‌کشتی‏، اراضی آبی چندکشتی‏، اراضی باغی و اراضی مرتعی(تیمار شاهد) به‌عنوان تیمارهای مورد مطالعه در نظر گرفته و نمونهبرداری از خاک انجام شد. فاکتورهای نیتروژن، پتاسیم و فسفر در این کاربر‌ی‌ها در دو سطح 30-0 سانتی‌متری و 60-30 سانتی‌متری مورد بررسی قرار گرفتند. بررسی فاکتورها در قالب طرح پلات‌های خرد شده نشان‌‌داد که در منطقه بین تیمارها اختلاف معنی‌داری وجود دارد و خاک منطقه از نظر نیتروژن، فسفر و پتاسیم  در هر دو سطح 30-0 سانتیمتری و 60 -30 سانتی‌متری در رده‌ی خاک‌های نسبتاَ فقیر قرار دارد. مقایسه میانگین تیمارها به روش مقایسه دانکن برای همة فاکتورها به صورت جداگانه محاسبه شد و در نهایت اراضی باغی به‌ عنوان مناسب‌ترین تیمار در هر دو لایه سطحی و تحتانی و اراضی مرتعی را به‌عنوان نامطلوب‌ترین تیمار برای خاک منطقه معرفی شد. 

- حاج عباسی، محمدعلی.‌، میرلوحی، آقا فخر و صدر ارحامی، م.‌، (1378) " اثر روش‌های خاکورزی بر بعضی ویژگی های خاک و عملکرد ذرت در مزرعه تحقیقاتی لورک"، مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 3(3)، ص13-23.

 

- زهتابیان، غلامرضا و خسروی، حسن.‌، (1388) "بهینه‌سازی فعالیت‌های کشاورزی به منظور رسیدن به توسعه پایدار"، طرح پژوهشی، دانشکده منابع طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، 102ص.

 

- زهتابیان، غلامرضا.‌، جعفری، محمد و امیری، بهرام.‌، (1383) "نقش فعالیت‌های کشاورزی در تخریب اراضی در

 استان زنجان"، مجله منابع طبیعی ایران، 58 (1)، ص65-75.

 

- زهتابیان، غلامرضا.‌، امیری، بهرام.‌، سوری، مهشید.‌، (1384) " مقایسه بین مواد مغذی خاک در میان اراضی کشاورزی و مرتعی با تاکید بر  N, P, K( مطالعه موردی:  خدابنده زنجان)"، مجله پژوهش و سازندگی، 18(3)، ص 9-19.

 

- سوری، مهشید.‌، (1384). "تخریب اراضی با تاکید بر معیار خاک"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران. 113ص.

 

- سهرابی، طیبه سادات و زهتابیان، غلامرضا.‌، (1391). "نقش کشاورزی در تخریب حاصلخیزی خاک منطقه طالقان"، 19(1)، ص17-31.

 

- شریفانی، فاطمه.‌، (1384) " نقش فعالیتهای کشاورزی در بیابانزایی دشت سگزی اصفهان"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران.118ص.

 

- صادقی پور، احمد.‌، (1386) "بررسی تاثیر عامل بی‌رویه کشاورزی در بیابانزایی( مطالعه موردی: استان بوشهر)"، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، 94ص.

 

- کلانتری، سعیده.‌، (1385) "نقش فعالیت­های کشاورزی در تخریب اراضی در کفه ابرکوه"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، 121ص.

 

- کوچکی، علی.‌، حسینی، محمد و هاشمی، علی‌، (1374) " توسعه کشاورزی"، انتشارات جهاد دانشگاهی فردوسی مشهد، 23ص.

 

- گنجی، مهدی (1388)‌ " نقش کشاورزی در تخریب اراضی (مطالعه موردی: کویر میقان اراک)"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی و کشاورزی دانشگاه تهران، 96ص.

 

- محمدی، جهانگرد.، خادمی، حسین و نائل، محسن‌، (1384)، "بررسی تغییر پذیری کیفیت خاک سطحی در اکوسیستم های انتخابی در منطقه زاگرس مرکزی"، علوم آب و خاک  (علوم و فنون  کشاورزی  و  منابع طبیعی،

 

  - Balba, A.M., (1975) "Predicting Soil Stalinization / Alkalization and Water logging".

 

- Canadell, J., I.Noble, (2001) "Challenges of a Changing Earth". Trends Ecol. 16:664-666.

- Demeria, I.C., P.C. Nabude., (1999) "Long-term and Crop Relation Effects on Soil Chemical properties in Southern Brazil", Journal of Soil and Tillage Research (51): 71-79.

- Lal, R., (1997)" Degradation and Resilience of Soils", Phil. Trans. R. Soc. Land, 325: 997- 1010.

- Lal, R., (1999) "Soil quality and food Security: The global perfective. In: R. Lal. (Ed.), Soil Quality and Soil Erosion", Soil and Water Conservation Society and CRC Press, Boca Raton, PP: 3- 16.

- National soil erosion, Soil productivity, (1981) "A research prospective", journal of soil and water conservation, 39: 82-90.

- Zalidis, G.‌, S, Stamatiadis, (2002) "Impact of agricultural practices on soil and water quality in the Mediterranean region".

- Zehtabian, Gh, R, Hamedi.‌, F, Amiraslani., (2004) "the study of soil in Northern and Eastern areas of Varamin plain view of the role of minerals inproduction and fertility", Journal of Desert, University of Tehran,10 (2): 11-20.

-Zehtabian, Gh., H, Khosravi., (2009) "Investigation on effect of Agricultural Management on land Degradation- a case study in Taleghan Region, Iran", 7th international symposium on plant-soil interaction at low PH, South China University of Technology Press, Guangzhou.