اولویت‌‌‌بندی بهسازی بوم‌شناختی در پارک ملی خجیر با تحلیل سلسله مراتبی

Document Type: Research Paper

Authors

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد

2 استادیار دانشگاه صنعتی اصفهان

3 دانشیار دانشگاه صنعتی اصفهان

Abstract

پارک ملی خجیر از نزدیک‌ترین پارک‌های ملی همجوار شهر تهران است. این پارک ملی از ارزشمندترین بوم‌سازگان‌های طبیعی است که متاسفانه به شدت مورد تهاجم انواع آشفتگی های انسانی قرار گرفته است. بهترین راه برای به حداقل رساندن آسیب‌های ناشی از فعالیت‌های انسانی، بهسازی بوم‌شناختی تشخیص داده شده‌‌است. هدف اصلی این مطالعه بررسی اولویت‌بندی مکانی پارک ملی خجیر جهت بهسازی بوم‌شناختی با توجه به حفاظت از تنوع زیستی است. ابتدا با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی ساختار حل مساله شکل گرفت، سپس پایگاه داده‌ها شامل لایه‌های معیار تشکیل شد. به منظور کسب اهمیت معیارها که در دو گروه اصلی بیوفیزیکی و آشفتگی‌ها جای گرفتند، با استفاده از پرسشنامه نظر کارشناسان خبره گردآوری و داده‌های به دست‌آمده در نرم افزارExpert choice تجزیه و تحلیل شد. به دلیل این که معیارها در دامنه متنوعی از مقیاس‌های مختلف قرار داشتند، لذا لازم بود که هر یک از معیار‌ها قبل از ترکیب با یکدیگر استاندارد گردد. بنابراین استانداردسازی نقشه‌های عامل براساس منطق فازی صورت پذیرفت، در نهایت لایه‌های اهمیت معیارها و لایه‌های استاندارد شده به منظور انتخاب مناطق نیازمند بهسازی با استفاده از روش ترکیب خطی وزنی ترکیب شدند. زیرمعیار فاصله از جاده با وزن 231/0 در بین سایر زیرمعیارها بالاترین وزن را دریافت کرد. نقشه نهایی اولویت‌بندی در پنج طبقه کیفی تولید شد که در آن یک لکه با بالاترین اولویت مشخص شد. این لکه با زیستگاه گونه‌های حساس  تطابق داشت که ضرورت به‌کارگیری تکنیک‌های بهسازی به منظور حفاظت از تنوع زیستی را بیان می‌کند.  

- سلمان ماهینی، ع.، ریاضی، ب.، نعیمی، ب.، بابایی کفاکی، س.، (1388) "ارزیابی توان طبیعت گردی شهرستان بهشهر برمبنای روش ارزیابی چند معیاره با استفاده از"GIS، علوم و تکنولوژی محیط زیست، جلد 11، شماره1: 187-198.

 

 -شفیعی، ب.، ایرانی بهبهانی، ه.، مخدوم، م.، یاوری،ا.، کریمی، ک.، (1382) "ارائه الگوهای طراحی و احیاء در مناطق رودکناری با رعایت اصول اکولوژیک منظر، (مطالعه موردی: حاشیه رودخانه جاجرود واقع در پارک ملی خجیر)"، محیط شناسی، شماره 32: 1-14.

 

 -ریسی، م.، سفیانیان، ع.، قدوسی، ح.، (1393) "امکان سنجی استقرار صنایع در منطقه اصفهان بزرگ با استفاده از روش ترکیب خطی وزن دار در محیط"GIS، علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره شانزدهم، شماره 4: 85-96.

 

 - ملکیان، آ.، سلاجقه، ع.، قاسمی، ع.، اسمعلی عوری، ا.، (1393) "بررسی سیل خیزی و تعیین عوامل مؤثر در آن در حوضة رودخانة بالقلی چای با استفاده از تکنیک RS ،GIS و "AHP، محیط شناسی، دوره 40، شماره 2: 389-400.

 

 -Balaguer, L., Escudero, A., Martín-Duque, J., Mola, I., Aronson , J.,  (2014) “The historical reference in restoration ecology: Re-defining a cornerstone concept”,  Biological Conservation, Vol. 176, pp.12-20.

 -Cipollini, K. A., Maruyama, A. L., and Zimmerman, C. L., (2005) “Planning for restoration: a decision analysis approach to prioritization”, Restoration Ecology, Vol. 13, No. 3, pp. 460-470.

  -Gkaraveli, A., Good, J., and Williams, J., (2004) “Determining priority areas for native woodland expansion and restoration in Snowdonia National Park, Wales.” , Biological Conservation, Vol. 115, No. 3, pp. 395-402.

 -Higgs, E., Falk, D. A., Guerrini, A., Hall, M., Harris, J., Hobbs, R. J., Throop, W. (2014) “The changing role of history in restoration ecology”, Frontiers in Ecology and the Environment, Vol. 12, No. 9.

 -Hobbs, R. J., and Harris, J. A., (2001) “Restoration ecology: repairing the earth's ecosystems in the new millennium”, Restoration Ecology, Vol. 9, No. 2, pp. 239-246.

 -Jin, J., Wang, R., Li, F., Huang, J., Zhou, C., Zhang, H. and Yang, W., (2011) “Conjugate ecological restoration approach with a case study in Mentougou district, Beijing”,  Ecological Complexity, Vol. 8, No. 2, pp. 161-170.

 -Light, A.and Higgs, E. S., (2008) “The politics of ecological restoration”,  Environmental Ethics, Vol. 18, No. 3, pp. 227-247.

 -Mitsch, W. J. and JĆørgensen, S. E., (2003) “Ecological engineering: a field whose time has come”, Ecological Engineering, Vol. 20, No. 5, pp.363-377.

 - Orsi, F., Geneletti, D. and Newton, A. C., (2011) “Towards a common set of criteria and indicators to identify forest restoration priorities: An expert panel-based approach”, Ecological Indicators, Vol. 11, No. 3, pp.337-347.

 -Trabucchi, M., Ntshotsho, P., O'Farrell, P. and Comín, F. A., (2012) “Ecosystem service trends in basin-scale restoration initiatives: A review”, Journal of environmental management, Vol. 111, pp.1